Waarom vertrouw ik mezelf niet? Veel mannen met een narcistische opvoeding worstelen met het vertrouwen dat ze iets kunnen, of dat dingen uiteindelijk wel goedkomen. Twijfel is hun constante kompaan, die hen in vrijwel alles afremt wat ze willen ondernemen.
Leestijd: ± 16 minuten
Inhoudsopgave
- Waarom vertrouw ik mezelf niet? De verborgen gevolgen van een narcistische opvoeding
- Wat betekent het eigenlijk om jezelf te vertrouwen?
- Waarom vertrouw ik mezelf niet? De rol van je opvoeding
- Hoe merk je als volwassene dat je jezelf niet vertrouwt?
- Hoe leer je jezelf weer vertrouwen?
- Veelgestelde vragen
Waarom vertrouw ik mezelf niet? De verborgen gevolgen van een narcistische opvoeding
Even een concreet voorbeeld uit mijn leven: ik heb ooit een cursus op het oog gehad waarvan ik dacht: ‘Yes! Dat lijkt me nou heel leuk en leerzaam om te doen!’ De cursus omvatte precies de stof waarin ik al heel lang geïnteresseerd was, en leek me daarbij een geweldige aanvulling.
Ik schreef me in, en toen kwam die twijfel weer. Het gevoel dat me influisterde: ‘Zal je dat wel doen?’ en ‘Kun je dat wel?’ Ik raakte in een tweestrijd van gedachten. De ene gedachte zei ‘ga ervoor!’ en de andere zei: ‘ik weet het nog niet.’ Dus wat deed ik, zoals ik vaker deed? Ik begon te twijfelen en ging vrienden en familie om hun mening vragen. Want zij kennen me aardig goed en weten ook wat wel of niet goed voor me is.
Maar ook zij raadden het me af, want ‘daar heb je toch geen tijd voor’ en ‘dadelijk valt het tegen.’ Ik voelde teleurstelling, want diep vanbinnen voelde ik dat ik ervoor moest gaan. Maar in plaats van mijn gevoel te vertrouwen, nam ik toch het advies van mijn vrienden en familie aan en annuleerde vervolgens. Ik dacht: ‘ze hebben gelijk, dat is niks voor mij, want ik heb daar geen tijd voor.’
Wat overbleef was een gevoel van opluchting. Maar wat langer bleef hangen, was het gevoel van: ‘wat als?’ Dat zal ik nu nooit te weten komen. En zo heb ik nog ontelbaar veel voorbeelden waarbij ik, tot op de dag van vandaag, een gevoel van teleurstelling krijg als ik eraan denk. Want wie weet wat eruit voortgekomen was als ik wél had doorgezet?
Herkenbaar voor je? Vraag jij jezelf ook vaak af: waarom vertrouw ik mezelf niet?
Dan ligt het probleem waarschijnlijk niet bij jouw beoordelingsvermogen, maar bij wat je als kind hebt geleerd. Je bent jezelf niet gaan wantrouwen omdat er iets mis is met jou; je hebt geleerd jezelf niet te vertrouwen. Vaak gaat dit hand in hand met negatieve gedachten over jezelf, die dat wantrouwen alleen maar versterken.
Waarom vertrouw ik mezelf niet, en wat betekent zelfvertrouwen eigenlijk?
Bij deze vraag zul je misschien meteen denken: ‘Geen idee… Want als je jezelf al jaren afvraagt waarom je jezelf niet vertrouwt, dan is zelfvertrouwen een vaag begrip geworden. Maar het is iets wat je kunt leren. Maar wat betekent het eigenlijk om jezelf te vertrouwen?
Vertrouwen op je gevoel
Als ik één ding op de harde manier heb moeten leren, is het dat ik beter naar mijn gevoel moet luisteren., is het dat ik altijd naar mijn gevoel moet luisteren. Hoe vaak is het niet voorgekomen dat mijn gevoel als het ware schreeuwde: ‘nee, niet doen!’, en ik vervolgens toch mijn hoofd liet bepalen, waarna het verkeerd ging?
Vertrouwen op je gevoel, terwijl je hoofd altijd de baas is geweest, is niet makkelijk. Maar als ik terugdenk aan de momenten dat ik dacht ‘had ik maar naar mijn gevoel geluisterd’, dan was me een hoop leed bespaard gebleven.
Je gevoel is belangrijk. Het vertelt je iets. Maar dat betekent ook weer niet dat je ieder gevoel klakkeloos moet volgen. Soms komt wat je voelt voort uit angst, oude patronen of iets wat je vroeger hebt aangeleerd.
Leer daarom weer naar je gevoel te luisteren. Niet om ieder gevoel meteen voor waarheid aan te nemen, maar om jezelf de vraag te stellen: ‘wat probeert dit gevoel mij eigenlijk te vertellen?’ Daar begint het vertrouwen in jezelf weer.
Vertrouwen op intuïtie
Dat is vrijwel gelijk aan gevoel. Gevoel en intuïtie komen allebei voort uit je onderbewustzijn. Je onderbewustzijn kan soms signalen oppikken voordat je rationele brein daar bewust betekenis aan geeft. Je zult vast bij jezelf de momenten herkennen waarin je tegen jezelf zei: ‘ik wist het! Ik had er een goed gevoel over.’ Intuïtie is dingen al weten, zonder dat je op zoek gaat naar een verklaring waarom.
Keuzes durven maken
Wanneer je leert om op je gevoel en intuïtie te vertrouwen, maak je ook veel sneller keuzes. Want je weet steeds beter wat voor jou wel en niet goed voelt. Je hoeft dan niet meer bij iedere keuze eerst vijf mensen om hun mening te vragen. Je maakt een keuze. En daar blijf je achter staan. Niet omdat je zeker weet dat het de perfecte keuze is, maar omdat jij erop vertrouwt dat je ermee om kunt gaan als het anders uitpakt.
Dat is iets heel anders dan vroeger. Toen moest je eerst weten wat een ander ervan vond. Nu mag je zelf beslissen.
Fouten mogen maken
Als je op jezelf vertrouwt, dan horen fouten maken erbij. Want je weet dat je fouten kunt maken en vertrouwt erop dat je ermee om kunt gaan.‘Oké, ik heb een fout gemaakt, maar dat is niet erg, want ik heb er vertrouwen in dat uiteindelijk alles goedkomt. Ik los het wel op, zoals altijd.’ Kun je je voorstellen hoeveel rust je in je hoofd krijgt als fouten maken voor jou geen probleem meer is?
Jezelf serieus nemen
Wanneer je jezelf weer leert vertrouwen, ga je jezelf ook serieuzer nemen. Je gevoel doet ertoe. Je mening doet ertoe. En jouw keuzes doen ertoe. Je hoeft niet meer voor iedere beslissing toestemming of goedkeuring van een ander te krijgen.
Voortdurend kritiek

Een narcistische ouder heeft altijd wel iets op je aan te merken. Het is nooit goed. Het kan altijd beter. Alles ligt altijd aan jou, aan jezelf. Wanneer je narcistisch bent opgevoed, dan is kritiek de orde van de dag. Dan is het ook geen wonder dat je jezelf niet vertrouwt. Je hebt dat namelijk al heel vroeg aangeleerd, want alles wat je deed was fout. Alles wat je wilde, moest eerst worden besproken… want je was eigenwijs en je ouders wisten wel wat goed voor je was. Jij niet. Die kritiek is vaak niet gestopt toen je het huis uit ging; ze is je innerlijke criticus geworden.
Nooit goed genoeg
Het maakte niets uit wat je deed. Wat je ook deed, het was nooit goed genoeg. Je narcistische ouder(s) hadden altijd wel wat op of aan te merken. Of je snapte het niet, of je had niet geluisterd, of daar was je niet geschikt voor. Dat nam je aan als waarheid, en zo leerde je eerder op de mening van anderen te vertrouwen dan op jezelf.
Gaslighting
Alles ligt altijd aan jou. Altijd weer aan jou. Je kreeg overal de schuld van. Je kent vast uitspraken als: ‘door jou is het misgegaan’, ‘als je geluisterd had, dan was dit niet gebeurd’ en ‘door jouw eigenwijsheid heb ik nu dit.’ Al was het niet jouw schuld, al had je er niks mee te maken, het werd toch in jouw schoenen geschoven. Op een gegeven moment ga je dan tegen jezelf zeggen: Ik vraag het maar eerst na. Ik overleg liever, anders heb ik het straks weer gedaan. Maar het ergste is nog wel dat je uiteindelijk gaat geloven dat alles aan jou ligt. Verken Je Geest legt uit hoe dit soort ouderlijke gaslighting precies werkt en waarom het zo’n diepe impact heeft.
Emoties werden ontkend
Er werd nooit naar je geluisterd. Alles werd afgedaan als aanstellerij en gezeur. Je moest doen wat je opgelegd werd, anders werd je erop afgerekend. Zo leerde je jezelf onderdrukken. Je gevoelens negeren, want dat was onzin. Hersenspinsels. Schouders eronder, doorzetten. Geen wonder dat je als volwassen man je eigen gevoel niet vertrouwt. In je hoofd leeft nog steeds dat stemmetje dat tegen je influistert: ‘stel je niet aan, dat is onzin.’
Altijd aanpassen
Je deed er nooit toe en je gevoelens deden er nooit toe. Alles draaide om je narcistische ouder. Je was een ‘sta-in-de-weg’, en jouw taak was om diegene tevreden te houden. Aanpassen werd overleven, want het was of aanpassen, of afgerekend worden. Zo ontstond de continue twijfel waarin je jezelf afvroeg: ‘doe ik het wel goed zo?’
Wat je hiermee leerde, was niet dat je gevoel verkeerd was. Je leerde dat het niet mocht bestaan.
Waarom vertrouw ik mezelf niet als volwassene? Dit zijn de signalen
Even wat praktische voorbeelden van hoe ‘waarom vertrouw ik mezelf niet’ zich in je dagelijks leven laat zien:
Eindeloos twijfelen
Die eeuwige twijfel. ‘Doe ik het wel goed?’ ‘Weet ik het wel zeker?’ ‘Moet ik niet eerst…?’ Zelfs bij iets simpels, zoals de vraag of je de voordeur wel hebt afgesloten, blijf je twijfelen. Die eindeloze twijfel weerhoudt je ervan beslissingen te nemen en houdt je zelfs ’s nachts wakker. Hoe vaak heb je niet wakker gelegen en bij jezelf gedacht: ‘heb ik dat wel goed gedaan?’ ‘Misschien had ik dat niet moeten zeggen?’ Dit hangt vaak nauw samen met altijd voorbereid willen zijn op het ergste, zoals ik eerder beschreef.
Bevestiging zoeken
Doordat je continu aan jezelf twijfelt, heb je bevestiging van buitenaf nodig. Je vertrouwt er niet op dat je zelf een goede beslissing kunt nemen. Je bent daarbij voortdurend op zoek naar goedkeuring van anderen, om te weten dat je op het juiste pad zit (lees ook waarom je dit doet en hoe je het stopt). Zonder die bevestiging voel je je ongemakkelijk, alsof je iets belangrijks hebt overgeslagen.
Waarom vertrouw ik mezelf niet? Omdat je bang bent voor verkeerde keuzes
‘Ik moet het eerst navragen.’ ‘Zou het wel goed genoeg zijn?’ ‘Ik ben bang dat ik iets over het hoofd zie.’ Je hebt het eerder meegemaakt: een keuze die achteraf niet zo handig was. Waarbij iemand zei: ‘ik zei het toch, ik had je gewaarschuwd!’ Nu sta je weer voor een keuze, en slaat de twijfel weer toe. Zou je het wel doen?
Excuses maken
Maak je dan toch een keuze zonder dat je eerst met anderen hebt overlegd, en gaat het mis, dan word je overrompeld door een schuldgevoel. Want je had eerst moeten navragen, moeten overleggen of het wel verstandig was. Maar nee, jij wist het beter. ‘Had ik maar geluisterd.’ ‘Nu moet ik excuses maken dat ik dat niet gedaan heb.‘ Herken je de angst om de verkeerde beslissing te nemen? Lees meer over hoe jeugdtrauma je eigen keuzes kan saboteren..
Mensen pleasen
Je pleaset mensen in de hoop dat ze je bevestiging geven.. Dat ze tegen je zeggen: ‘dat doe je goed, goed bezig.’ Je hoopt dat zij jou de bevestiging en waardering geven die je jezelf niet kunt geven. Maar je pleaset ook in de hoop dat je nergens op afgerekend wordt als je iets verkeerds hebt gedaan, dat men het door de vingers ziet. Dat gevoel geeft je rust.
Overal toestemming voor nodig
‘Hmm… eerst maar even vragen of het wel slim is wat ik doe’, denk je vaak voordat je iets gaat ondernemen. Alsof je, net zoals vroeger thuis, eerst toestemming van buitenaf nodig hebt voordat je mag handelen. Maar hé, je bent een volwassen man. Je hebt toch niet overal toestemming voor nodig?
Overdenken
Dit hele lijstje dat je voor jezelf moet ‘afhandelen’, zorgt ervoor dat je vrijwel continu alles overdenkt voordat je handelt of een keuze maakt. Want iedereen die je spreekt, heeft er wel een andere mening over. De één zegt dat het een geweldig idee is, en de ander kan goed uitleggen waarom je het beter niet kunt doen. Wat is het nou? Toch maar zelf iets beslissen? Nee. Dat voelt meteen oncomfortabel.
Maar aan jezelf twijfelen zegt niets over wie jij bent, ook al voelt dat misschien wel zo.
Continu aan jezelf twijfelen is niet iets waar je mee geboren bent. Niet wie je nu eenmaal bent. Geen karaktereigenschap. Het is een van de vele overlevingsstrategieën die je als kind thuis hebt gebruikt en die nu, als volwassene, nog steeds actief is. Zonder dat jij je daarvan bewust bent.
Je bent niet geboren met het idee dat je jezelf niet kunt vertrouwen. Je hebt het geleerd. Je hebt geleerd om eerst naar anderen te kijken. Wat vinden zij ervan? Dat was leidend. Je hebt geleerd om je eigen gevoel te negeren. Je hebt geleerd om eerst toestemming te vragen. Je hebt geleerd om jezelf voortdurend af te vragen: ‘doe ik het wel goed?’ Want je wilde kritiek voorkomen.
En als je dat jarenlang doet, voelt het op een gegeven moment alsof het gewoon is wie je bent. Maar dat is het niet. Het is iets wat je hebt aangeleerd om vroeger veilig te blijven. En wat je hebt aangeleerd, kun je ook weer afleren, op het moment dat je beseft dat het gevaar er niet meer is.
Hoe leer je jezelf weer vertrouwen?

Alles begint met bewustzijn: begrijpen dat je jezelf niet vertrouwt door wat je vroeger hebt meegemaakt en dat dit patroon ooit bedoeld was om jezelf veilig te houden.
Het is aangeleerd gedrag. En aangeleerd gedrag kun je ook weer afleren. Hoe? Door te beginnen met kleine stapjes om jezelf weer te leren vertrouwen. Dat betekent concreet:
Kleine keuzes maken
Een voorbeeld: je bent gewend om, voordat je van huis gaat, alle deuren nog eens na te lopen om te controleren of ze goed op slot zitten. In plaats van alles weer af te lopen, zeg je tegen jezelf: Ik heb gisteravond gecontroleerd of alles op slot zit, alles is dicht.’ Vervolgens trek je, zonder alles weer na te lopen, de deur achter je dicht. Zo kun je dat met meerdere dingen doen. Maak een keer een keuze en blijf bij je keuze, zonder daarbij aan anderen te vragen wat zij ervan vinden. Iets simpels, kleins en onbelangrijks.
Gevoelens opschrijven
‘Waarom moet ik dit doen?’ zul je denken, maar hier zit een nieuwe strategie achter. Als jij je gevoelens opschrijft, leer je ze zien en ernaar te luisteren, omdat je je er door het opschrijven bewust van wordt.. Wat ik eerder schreef: je gevoel is altijd een leidraad bij je beslissingen.
Minder bevestiging vragen
Je bent op zoek naar een nieuwe telefoon, ik noem maar even wat. Wat je eerst deed, was het hele internet afspeuren naar wat anderen ervan vonden, de reviews op Trustpilot, enzovoort. In plaats daarvan: wat zegt jouw gevoel over die telefoon die je op het oog hebt? Luister daarna. Ook bij andere dingen. Wat een ander ervan vindt, is niet van belang. Het gaat erom wat jij vindt. Iemand anders hoeft dat niet goed te keuren.
Accepteren dat fouten erbij horen
Als je faalangst hebt, wordt dit misschien nog lastiger voor je. Faalangst heeft vaak ook te maken met het feit dat je jezelf niet vertrouwt. (lees ook mijn artikel over perfectionisme en de angst om fouten te maken). Toch, fouten horen bij het leven. Zodra je dat accepteert en gaat inzien dat fouten zorgen voor groei, groeit ook het vertrouwen in jezelf. Je hebt dan het vertrouwen dat je ervan leert en dat uiteindelijk alles goedkomt. Psycholoog.nl geeft nog meer concrete tips om die angst om te falen te doorbreken. Ook hier: begin met kleine stapjes. Verstuur die mail zonder hem dubbel te checken en zonder AI alles te laten nakijken. Een spelfout is niet het einde van de wereld.
Vertrouwen terugkrijgen in jezelf kost tijd. Maar laat dat je niet ontmoedigen
Vraag jezelf eens af: stel je voor dat niemand ooit een oordeel had over wat jij doet, wat er ook gebeurt. Hoe zou dat voelen? Hoe zou je leven er dan uitzien? Heb je daar een beeld van?
Misschien voel je nu weerstand en denk je dingen als: Je zult dingen denken zoals: ‘jij hebt makkelijk praten.’ Dat is iets wat ik vaker hoor. Of dingen zoals: ‘hoe dan?’
Ik ga je niet vertellen dat het makkelijk is. Evenmin dat het iets is wat je snel verandert. Maar ik heb, net zoals jij mezelf de vraag gesteld: waarom vertrouw ik mezelf niet? Alles veranderde toen ik me bewust werd van waarom dat zo was. Ook bij mij heeft het een poos geduurd om te staan waar ik nu sta.
Ik leerde dat ik niet ineens overal zeker van hoefde te zijn. Dat ik niet voor iedere beslissing toestemming nodig heb. En vooral, dat ik niet meer hoef te leven volgens de regels die ik vroeger nodig had om mezelf staande te houden. Dat geldt ook voor jou.
Je hoeft niet ineens vol zelfvertrouwen door het leven te stappen. Dat kan ook niet, en dat is helemaal oké. Begin klein. Maak vandaag één keuze zonder iemand om toestemming te vragen. Luister eens naar wat jij zelf vindt. En kijk wat er dan gebeurt.
Misschien voelt het ongemakkelijk. Mooi. Dat betekent niet dat je het verkeerd doet. Het betekent misschien wel dat je iets nieuws aan het leren bent.
Loop je al jaren rond met twijfel aan jezelf en merk je dat je hier alleen niet uitkomt? In een gratis kennismakingsgesprek kijken we samen waar die twijfel vandaan komt en wat jij nodig hebt om jezelf weer meer te vertrouwen.
Veelgestelde vragen: waarom vertrouw ik mezelf niet?
Waarom vertrouw ik mezelf niet? Omdat je dat als kind hebt geleerd, niet omdat er iets mis is met jou. Als je opgroeide met een narcistische ouder, werd je voortdurend bekritiseerd en/of gecorrigeerd. Daardoor leerde je eerder op de mening van anderen te vertrouwen dan op je eigen gevoel. Dat patroon neem je als volwassene mee, totdat je het herkent en er actief mee aan de slag gaat.
Komt mijn gebrek aan zelfvertrouwen echt door mijn opvoeding?
Bij veel mannen die ik spreek, wel. Niet elk gebrek aan zelfvertrouwen heeft dezelfde oorzaak, maar herhaalde kritiek, gaslighting en het ontkennen van je gevoelens tijdens je jeugd laten sporen na. Herken je jezelf in eindeloos twijfelen, bevestiging zoeken en overal toestemming voor nodig hebben? Dan is de kans groot dat je opvoeding daarin een grote rol heeft gespeeld.
Kan ik mezelf op latere leeftijd nog leren vertrouwen?
Ja. Ik ben er zelf het levende bewijs van. Het is aangeleerd gedrag, en aangeleerd gedrag kun je afleren. Het gaat niet vanzelf en niet van de ene op de andere dag, maar met kleine, bewuste stappen bouw je stap voor stap weer vertrouwen in jezelf op.
Wat is het verschil tussen normaal twijfelen en jezelf niet vertrouwen?
Iedereen twijfelt weleens, dat is menselijk. Het verschil zit in de frequentie en de impact. Twijfel je bij vrijwel elke keuze, groot of klein, en heb je daarbij steeds bevestiging van anderen nodig voordat je durft te handelen? Dan gaat het verder dan gewone twijfel; dan wantrouw je jezelf structureel.
Hoe lang duurt het voordat ik mezelf weer vertrouw?
Dat verschilt per persoon. Bij mij heeft het ook een poos geduurd. Wat wel helpt, is klein beginnen: een kleine keuze maken zonder iemand om toestemming te vragen, je gevoelens opschrijven, en accepteren dat fouten erbij horen. Elke stap, hoe klein ook, bouwt aan het vertrouwen dat je in jezelf nodig hebt.



