Veel mannen die zijn opgegroeid met een narcistische ouder merken dat het maken van eigen keuzes een enorme uitdaging kan zijn. Patronen van schuldgevoelens, angst voor afwijzing en
constante zelfkritiek werken vaak samen om je te saboteren.
In deze blog ontdek je waarom het zo moeilijk is om je eigen keuzes te maken en hoe je stap voor stap weer de regie over je leven kunt nemen.
Als kind stond ik vaak bijna letterlijk tegen de muur: Ik had geen keuzes en geen rechten. Ik moest gehoorzamen, mijn mond dichthouden en me gedragen.
Deed ik dat niet, dan zouden er zware straffen volgen.
Fysieke en emotionele mishandelingen waren aan de orde van de dag.
Vanaf jonge leeftijd leerde ik al snel om het woordje “NEE” niet meer te gebruiken.
Ik had alleen maar plichten. Het was accepteren of incasseren.
Het besef dat al mijn keuzes draaiden om veiligheid
Als volwassene had ik nog steeds de grootste moeite om mijn grenzen aan te geven, nee te zeggen en mijn eigen keuzes te maken.
Ik vond de mening van een ander belangrijker dan de mijne en nam adviezen van buitenaf altijd aan als de waarheid en wat het beste voor me was.
Er zat ook vaak haast achter, alsof ik snel moest handelen en er niet over mocht nadenken.
Maar was dat wel zo?
Toen ik mijn leven goed onder de loep begon te nemen en me afvroeg waarom ik het gevoel had geleefd te worden i.p.v. te leven, kwam ik vrij snel bij een van de kern oorzaken.
• Ik deed altijd alles wat me opgedragen werd
• Zei zelden “NEE”
• Liet me snel ompraten
• Nam altijd adviezen van anderen aan.
• Volgde de menigte
• Gaf voorkeur voor logica i.p.v. gevoel
• Had de neiging mijn mening aan te passen aan de ander
Alles uit dit rijtje waren slechts symptomen van een onderliggend patroon.
Het waren strategieën van een deel van mij dat als doel had me veilig te houden. Het waren strategieën van een deel van mij dat als doel had me veilig te houden.
Net zoals vroeger.
De zoektocht naar veiligheid was de kernoorzaak achter mijn gedrag.
Als kind was het een noodzaak, omdat ik simpelweg geen andere keuze had.
De vrijheid om keuzes te maken
Maar nu, de vijftig gepasseerd, besefte ik dat het anders kon.
Ik had nu wél keuzes. Ik kon NEE zeggen, en ik kon mijn eigen pad kiezen.
Ik kan nu zelf zorgen voor mijn veiligheid.
Dat inzicht veranderde niet alleen hoe ik beslissingen nam, maar hoe ik mijn hele leven vormgaf. Als volwassene had ik zeggenschap over mijn leven en was ik vrij om andere keuzes te maken zonder me daarvoor steeds aan anderen te moeten verantwoorden.
Dat was iets wat ik als kind moest doen, maar die situatie bestond niet meer.
Ik was nu volwassen.
Dat was iets van het verleden.
Ik was nu veilig en ik kon voor mezelf zorgen, ook als ik mijn eigen pad zou volgen.
Ik zou zeker niet geconfronteerd worden met straffen.
De realiteit was wel dat dingen anders konden lopen en zelfs mislukken, maar ik zou dan altijd een andere oplossing vinden. I
k had altijd een ander plan achter de hand.
Plan B, zelfs een plan C. Ik kon alle kanten op. Ik was nu VEILIG.
Dit inzicht veranderde niet alleen hoe ik beslissingen nam, maar ook hoe ik mijn leven vormgaf.
Hoe mijn jeugd invloed had op keuzes maken
Decennialang heb ik dit nooit doorzien! Ongemerkt nam ik alles mee uit het verleden.
Het idee dat ik nooit een keus had en een “NEE” onacceptabel was, ging automatisch mee naar mijn volwassen leven.
Het was onbewust ingeprent dat wanneer ik “NEE” zou zeggen tegen mensen die in mijn beleving belangrijk voor me waren, ik met dezelfde consequenties te maken zou krijgen als in mijn kindertijd.
Hoe vaak is er tegen je als kind niet verteld dat je niet eigenwijs moest zijn?
Je moest luisteren naar de mensen met gezag, want die wisten wat goed voor je was.
Als vijfjarig kind was ik in het begin nog wel rebels en had ik nog een eigen willetje.
Maar van die rebelsheid en eigen wil was na een klein jaar niets meer over nadat mijn narcistische stiefmoeder in mijn leven kwam.
Al snel nam ze plaats als hoofd van de huishouding, waarin alles om haar draaide.

Weerstand die veranderde in angst
Mijn rebelse houding en weerstand tegen haar komst draaiden al snel om in angst.
Angst om uit huis gezet te worden, voor mishandeling en vernedering en uiteindelijk alles te verliezen wat me dierbaar was, zoals mijn vader.
Maar zelfs aan mijn vader had ik al snel niets meer.
Hij stond, net zoals ik en mijn drie jaar oudere broer, onder de invloed van mijn stiefmoeder.
We waren, zonder dat we het in de gaten hadden, alle drie het slachtoffer van haar narcisme.
En omdat ik het minste meewerkte en me in het begin tegen haar keerde, werd ik al snel haar focuspunt.
Ik merkte dat ik, als ik de mishandelingen wilde stoppen, maar één keus had: alles doen wat me opgelegd werd, geen tegenspraak geven en vooral mijn stiefmoeder tevreden houden.
Dat was mijn enige houvast en mijn manier om veilig te blijven.
Om veilig te blijven was er al snel een bewustzijnsdeel opgestaan dat de taak op zich had genomen om mij als kind veilig te houden.
De enige manier voor hem was om blindelings te gehoorzamen en te doen wat hem opgelegd werd.
Zijn tactiek werkte: ik bleef buiten schot.
De gevolgen van mijn jeugd in mijn volwassen leven
Lang nadat ik het ouderlijk huis had verlaten en het gevaar was geweken, bleef de behoefte aan veiligheid. Ik mocht dan wel volwassen zijn geworden, maar dat veranderde niets aan de beleving van dit bewustzijnsdeel.
In zijn beleving zat ik nog steeds in de “gevarenzone”.
Het spoorde me nog steeds aan om naar anderen te luisteren en te gehoorzamen, net alsof diegenen altijd het beste me voor hadden en altijd gelijk hadden.
Maar was dat ook zo?
In mijn kinderjaren stond gehoorzamen gelijk aan veilig blijven en straffen vermijden.
Ik mocht dat kind dan niet meer zijn, maar het stemmetje in mijn hoofd dat regelmatig tegen me zei: “Doe maar wat ze zeggen en wees niet eigenwijs” was er nog steeds van overtuigd dat het de waarheid was.
Als volwassene gedroeg ik me net zoals vroeger, alsof ik geen enkele keus had en klakkeloos alles maar van anderen moest aannemen zonder een NEE te durven zeggen.
Ook nu stond ik nog steeds regelmatig met mijn rug spreekwoordelijk tegen een muur, terwijl ik wel degelijk een andere keuze had.
Maar op die momenten was ik me daar niet van bewust.
Het waren vooral situaties die me deden herinneren aan mijn jeugd, omdat het deel dat mij beschermde als kind de regie op dat moment overnam.
Alleen… nu, als volwassen man werkte dat juist tegen me.
Doordat ik moeite had met “NEE” zeggen en weinig tot geen grenzen had, kwam ik vaak in situaties terecht die allesbehalve veilig waren.
Het hield me in een leven waar ik niet voor mezelf leefde, maar voor anderen.
Veel van dit gedrag was te herleiden naar mijn traumatische jeugd, waar het ooit een beschermingsmechanisme was.
Toen ik dat besefte, veranderde alles.
Triggers, trauma en de overlevingsstand
Wanneer je te maken hebt met trauma, kunnen bepaalde “triggers” ervoor zorgen dat oud gedrag weer wordt geactiveerd.
Die triggers kunnen herinneringen, situaties of signalen uit je verleden zijn die delen van je bewustzijn actief maken en je in de overlevingsstand zetten.
Je brein gaat dan onmiddellijk op zoek naar veiligheid.
Je moet je voorstellen dat je als volwassen man geconfronteerd wordt met een incident dat je vroeger als kind in de problemen bracht.
Dat kan bijvoorbeeld een situatie zijn die je herinnert aan mishandeling of verwaarlozing.
Dat incident kan iets in je hoofd “triggeren”, waardoor je hetzelfde reageert als toen je dat kleine en weerloze kind was.
Dat gebeurde bij mij dus lange tijd ook.
Hoe zag dat er in de praktijk uit?
Wanneer ik zelfs als volwassene “NEE” durfde te zeggen of mijn grenzen aangaf, werd ik al snel overmand door schuldgevoelens en angst.
Ik werd dan “getriggerd” door omstandigheden die me aan de onveilige situatie van vroeger deden denken.
Wanneer ik tegen iemand waarvan ik dacht afhankelijk te zijn ‘NEE’ zei, voelde ik mijn borst samenkrimpen, alsof ik terugging naar dat kind dat geen keuze had.
Het deel zei letterlijk tegen me:
“René, luister nou wat ze zeggen, anders krijg je spijt.”
“Je stelt ze teleur.”
“Ze zullen kwaad worden.”
“En dan zullen ze zeggen: zie je wel, ik zei het toch?”
Die paar zinnetjes waren altijd genoeg om me van koers te doen veranderen.
Dat deel van mij probeerde nog steeds de controle te houden. “NEE” zeggen was in zijn beleving onveilig.
Ja en amen zeggen zou me in zijn beleving veilig en comfortabel houden.
Alles draaide dus om veiligheid, maar ik had geen idee dat ik die zelf kon opzoeken.
De bevrijding: eindelijk leren NEE zeggen

Jarenlang liep ik rond met het idee dat ik geen andere optie had dan “ja en amen” zeggen. Maar dat bleek een oude overtuiging uit mijn jeugd. Ik had wel degelijk een keuze. Ik mocht NEE zeggen — zonder uitleg, zonder schuld, zonder angst. Ik had een plan B en zelfs plan C, ik had een uitweg, iets wat ik als kind nooit had gehad.
Als kind had ik geen plan. Er waren geen keuzes.
Maar ik was dat kind niet meer. Maar ik was dat kind niet meer. Een NEE zeggen betekende niet meer dat mijn veiligheid in gevaar kwam. Vanaf het moment dat ik dat besefte, stond ik nooit meer ergens weerloos tegen een muur.
Het deel in mij dat vroeger geen grenzen durfde te stellen uit angst voor straf, had in mijn huidige leven allang geen functie meer. Ik leefde niet meer in dat huis. Ik was geen kind meer. Het verleden was voorbij.
Maar de triggers — die onbewuste, oude delen van mijn bewustzijn die nog in het verleden vastzaten — waren er nog wel.
De grootste uitdaging werd om ze te herkennen.
Om door te hebben wanneer ze de controle grepen en mij terugduwden in mijn oude overlevingsstand.
Het herkennen wanneer dit deel de touwtjes in handen nam was vrij eenvoudig.
Maar de triggers waren er nog wel. Ze konden die onbewuste, oude delen van mijn bewustzijn die nog in het verleden vastzaten opnieuw activeren.
Op die momenten was het net alsof ik weer dat kind was, dat geen keuze had.
Het kind dat geen NEE mocht zeggen, geen grenzen had.
Het was heel moeilijk om daaruit te komen.
De volwassene die wel keuzes had
Maar er kwam een inzicht dat alles veranderde. Voor mijn gevoel had ik nooit een alternatief. Ik had geen plan B of C.
Daardoor heb ik altijd het gevoel gehad dat er niks te kiezen viel. Daarom voelde ik me altijd tegen een muur gedrukt, zonder uitweg. Het kind dat ik vroeger was, had geen plan B en geen andere keuze.
Hij was afhankelijk van zijn verzorgers voor overleving.
Maar nu als volwassene, had ik wel die keuzes.
Ik was niet meer afhankelijk van anderen.
Ik vroeg mezelf af: Wie zorgt er voor het dak boven mijn hoofd? Mijn eten en drinken? Inkomsten? Alles wat noodzakelijk was om te leven?
Dat waren niet meer mijn ouders, evenmin mijn werkgever, collega`s, vrienden of familie.
Ik was diegene die daarvoor zorgde en dat deed ik al decennialang na het verlaten van mijn ouderlijk huis.
Dus wat zou er gebeuren als ik de regie terug zou nemen en voortaan mijn eigen keuzes zou maken?
Ja, laten we wel realistisch blijven.
Ik zou verkeerde beslissingen kunnen maken en er zouden mensen wel eens boos of teleurgesteld worden.
Maar uiteindelijk zou ik, net als al die jaren daarvoor, meestal wel weer een oplossing vinden.
Dus is het geen enkel probleem om vanaf nu mijn eigen keuzes te maken, ook als die eigenwijs lijken.
Ik zou er niet meer voor gestraft worden.
Van keuze beperking naar vrijheid
En precies daar begon het echte werk.
Niet in het verleden.
Niet in de herinneringen.
Maar in het hier en nu.
Ik begon mezelf vragen te stellen die ik nooit eerder had durven stellen:
“Van wie is deze angst eigenlijk?”
“Is dit de volwassen ik die reageert, of het kind in mij?”
“Ben ik écht in gevaar, of voelt het alleen zo omdat iets me triggert?”
“Moet ik dit, of heb ik ook nog andere keuzes?”
“Wat is mijn plan B?”
Vanaf dat moment veranderde alles.
Niet omdat mijn verleden ooit nog anders zou worden, maar omdat ík veranderde. Ik begon eindelijk te leven vanuit het nu, niet meer vanuit dat oude huis waar angst en straf de regels bepaalden.
Elke keer dat ik “NEE” zei, merkte ik iets in mezelf:
het luchtte op.
Het gaf kracht.
En het kinddeel in mij — dat jarenlang geleerd had om zich stil te houden — voelde dat ik het nu eindelijk serieus nam.
Dat proces ging niet in een rechte lijn.
Soms zei ik te snel “ja”.
Soms schoot ik weer terug in oude patronen.
Maar elke keer dat ik even stilstond en mezelf de juiste vragen stelde, voelde ik het opnieuw:
Ik ben veilig.
Ik bepaal.
Ik kies.
Ik heb keuzes
Het kantelpunt
En precies daar, in dat besef, kantelde mijn hele leven.
Wanneer je steeds meer leert leven vanuit volwassen veiligheid in plaats van kinderlijke angst, kan er veel veranderen.
Je relaties, je keuzes, je grenzen, je toekomst.
De wereld wordt ineens groter — en vooral: vrijer.
Misschien lees jij dit en voelt “NEE” zeggen nog steeds levensgevaarlijk.
Misschien voelt één keuze maken alsof je hele leven op het spel staat.
Maar laat me je dit meegeven, man tot mens:
Je bent vrijer dan je denkt.
Als volwassene heb je nu meer keuzevrijheid dan je vroeger had.
Niemand hoeft je toestemming te geven.
Jij bent degene die de deur opent.
Het begint met één simpele maar eerlijke vraag:
Leef ik vanuit mijn verleden, of vanuit wie ik vandaag ben?
Hoe ga je meer vanuit jezelf leven? Lees hier hoe.
Herken je jezelf in dit verhaal? Veel mannen die zijn opgegroeid met een narcistische ouder lopen vast zonder te begrijpen waarom. Je hoeft dat niet langer alleen te dragen.
Ik heb een plek gemaakt voor mannen die verantwoordelijkheid nemen, eerlijk durven kijken en hun patronen willen doorbreken — zonder drama, zonder slachtoffergedrag, zonder oordeel.
In een gratis kennismakingsgesprek kunnen we samen kijken waar jij tegenaan loopt en welke patronen jou nog steeds beïnvloeden.
→ Vraag hier je gratis kennismakingsgesprek aan



