Negatieve Gedachten over Jezelf? Dit Helpt Écht

Symbolisch beeld van hardnekkige negatieve gedachten over jezelf

Negatieve gedachten over jezelf zijn aan de orde van de dag. Ze beheersen je leven.

Als je bent opgegroeid met een narcistische ouder of in een gezin waarin kritiek, afwijzing of emotionele onveiligheid de boventoon voerden, is de kans groot dat dit soort gedachten je bekend voorkomen.

Misschien probeer je die negatieve gedachten over jezelf weg te duwen of te vervangen door positieve. Dat is tenslotte wat je vaak hoort: denk positiever.

Maar wat als dat niet werkt?

Misschien omdat die negatieve gedachten niet zomaar uit de lucht zijn komen vallen. Misschien proberen ze je iets te vertellen.

In dit artikel lees je waarom het bestrijden van negatieve gedachten over jezelf vaak averechts werkt en hoe juist luisteren naar je innerlijke criticus de eerste stap kan zijn naar meer rust en zelfcompassie.

Leestijd: 9 minuten

Inhoudsopgave

  1. Inleiding
  2. Waarom negatieve gedachten over jezelf zo hardnekkig zijn
  3. Waarom positief denken negatieve gedachten over jezelf vaak niet oplost
  4. Luister eens naar je negatieve gedachten over jezelf
  5. Stel dat deze negatieve gedachten van je beste vriend waren
  6. Achter negatieve gedachten over jezelf zit vaak een beschermingsmechanisme
  7. Zo ga je anders om met negatieve gedachten over jezelf
  8. Conclusie
  9. Veelgestelde vragen

Hoe negatieve gedachten je dagelijkse leven bepalen

In alles wat je doet hebben ze als het ware al “hun zegje klaar”. En ik kan het weten, want ook bij mij beïnvloeden ze al mijn hele leven alles wat ik doe. Een concreet voorbeeld van hoe mijn dagen, en waarschijnlijk ook jouw dagen, altijd beginnen:

Je staat ’s morgens voor de spiegel, kijkt eens naar jezelf en denkt: “Vandaag zal wel weer zo’n dag worden waarin alles misgaat.” Waarom? “Omdat mij toch nooit iets lukt.” “Ik heb nooit iets goed kunnen doen.” Maar ondertussen denk je ook: “Wie zit er nou op iemand zoals mij te wachten?” “Wat stel ik nou voor?”

De dag is maar net begonnen en je voelt je al uitgeput, leeg en gefrustreerd. Met lood in je schoenen sleep jij jezelf naar die baan die je leegtrekt. Je kijkt nu al uit naar het eind van de dag, het weekend — terwijl het pas maandag is. Je zucht en denkt: “Het moet nu eenmaal zo.” Aan het eind van de dag plof je thuis op de bank, afgepeigerd, en denkt: “Zie je wel, vandaag is weer van alles misgelopen omdat ik er gewoon niet bij hoor.” Je weet nu al dat de volgende dag exact zo gaat verlopen als vandaag. In je gedachten speelt zich al een scenario af, alsof je naar een film kijkt die je al zo vaak hebt gezien dat je hem kunt dromen.

Je gedachten als een onzichtbaar programma dat bepaalt hoe je dag verloopt

Die gedachten bepalen vanaf het moment dat je wakker wordt al hoe je dag gaat verlopen. En daar ben je je niet eens van bewust. Het is alsof er op de achtergrond een programma draait waar jij geen controle over hebt. Je denkt dat je de stuurman bent, maar is dat wel zo? Dat achtergrondprogramma is namelijk gecreëerd om te focussen op alles wat niet goed is aan je. Een geheel automatisch proces.

Gisteren liep ik met een cliënt door de natuur en die zei tegen mij: “Er is mij altijd verteld dat ik die negatieve gedachten moet proberen te vervangen door positieve.” Waarop ik tegen hem zei: “Dat werkt niet. Die negatieve gedachten willen je namelijk iets vertellen. Ze willen door je gezien en gehoord worden, omdat ze bezorgd zijn. Ze zijn er om je te helpen, al klinkt dat tegenstrijdig.”

Waarom negatieve gedachten zo hardnekkig zijn

Negatieve gedachten zijn heel hardnekkig en overheersend. Waarom komen ze zo vaak terug? Zoals eerder beschreven, kunnen deze negatieve gedachten zijn ontstaan als een manier om jezelf te beschermen en veilig te houden. Ze willen je waarschuwen voor potentieel gevaar en moeilijkheden. Ze maken deel uit van je overlevingsstrategie. Het is dus heel normaal om negatieve gedachten te hebben.

In je brein zit een ingebouwd overlevingsmechanisme dat continu scant op gevaar. Het kan alleen geen onderscheid maken tussen reëel levensgevaar en wat voelt als gevaar. Er is een verschil tussen ernstig gewond raken door een ongeluk en afgewezen worden door iemand omdat je niet in zijn of haar straatje past — maar je brein behandelt beide soms hetzelfde.

In plaats van negatieve gedachten te bestrijden, helpt het om ze te begrijpen. Begrijpen wat ze je proberen te vertellen, geeft rust. Ze negeren of ombuigen naar positieve gedachten geeft juist onrust, en zorgt ervoor dat de negatieve gedachten alleen maar toenemen. “Jij luistert niet naar ons, dus gaan we maar schreeuwen en net zolang op je inpraten totdat je naar ons luistert,” zullen de gedachten tegen je zeggen. Ze willen je iets vertellen omdat ze bezorgd zijn. Negatieve gedachten zijn niet je vijand, maar je bondgenoot.

Belangrijk om te weten: veel van die negatieve gedachten zijn ontstaan in je jeugd. Die negatieve stem in je hoofd waarschuwde je toen voor gevaar, en doet dat nu nog steeds.

Waarom positief denken negatieve gedachten vaak niet oplost

Ga eens voor de spiegel staan en zeg hardop tegen jezelf: “Ik ben geweldig! Ik ben de beste!” Voel je het? Ergens hoor je meteen een stem terugzeggen: “Nee, dat ben je helemaal niet.” Het voelt alsof je tegen jezelf staat te liegen. Affirmaties en positief denken werken juist averechts, omdat er altijd iets in je is dat zoekt naar bewijs voor het tegenovergestelde. Jij denkt dat je geweldig bent? “Oh,” denkt er iets in je, “ik zal naar alles gaan zoeken waaruit blijkt dat het niet waar is.” Vervolgens komen er allerlei herinneringen naar boven waarin dingen gebeurd zijn waarmee je anderen hebt teleurgesteld, of jezelf. Ieder klein ding komt dan aan de oppervlakte.

Als je bijvoorbeeld faalangst hebt, kun je jezelf proberen wijs te maken dat je die niet hebt door te doen alsof dat zo is, maar de onderliggende angst zit er nog steeds. Je kunt je brein niet voor de gek houden alsof het er niet meer is. De angst om te falen is een beschermingsmechanisme dat is ontstaan om je veilig te houden. Je brein denkt: “Als ik dat loslaat, kom ik in gevaar.” Lees hier ook hoe denkfouten ontstaan.Totdat het concreet bewijs ziet dat wat jij zegt waar is, blijft dat beschermingsmechanisme intact.

Door jezelf te proberen overtuigen van dingen die niet waar zijn, ga je met jezelf in discussie. Een discussie die je altijd verliest.

Symbolisch beeld van luisteren naar negatieve gedachten in plaats van ze te onderdrukken

Luister eens naar jezelf

Probeer dit altijd te onthouden: die gedachten zijn niet je vijand. Ze zijn je bondgenoot. Negatieve gedachten zijn er om je veilig te houden. Ze willen je beschermen door je te waarschuwen voor dingen die je in gevaar zouden kunnen brengen.

In plaats van ze weg te drukken, word nieuwsgierig. Ga naar ze luisteren. Ze proberen je iets te vertellen. Stel ze vragen zoals:

  • Waar ben je bang voor?
  • Waar probeer je me voor te beschermen?
  • Waarom zeg je dit tegen me?

Wanneer je dit soort vragen aan ze stelt, worden die negatieve gedachten gezien en gehoord, wat ze ook willen. Hierdoor ontstaat er begrip voor waarom ze er zijn, in plaats van strijd, en ontstaat er eindelijk rust. Hoe zou dat voor je zijn? Niet langer geteisterd worden door negatieve gedachten die je leven beheersen?

Stel dat deze negatieve gedachten van je beste vriend waren

Toen ik met mijn cliënt door het bos liep, zei ik tegen hem: “Stel je voor dat je beste vriend tegen jou zou zeggen: ‘Ik ben waardeloos. Ik ben daar niet goed genoeg voor. Niemand zit op mij te wachten.’ Wat zou je dan tegen hem antwoorden?” Waarop hij meteen met adviezen en empathie aankwam, in plaats van hem nog verder de put in te praten.

“Waarom ben je waardeloos?” “Wie heeft je dat wijsgemaakt?” En: “Natuurlijk ben je wel goed genoeg. Je hoeft je voor niemand te bewijzen.” Wat zou jij tegen je beste vriend zeggen? Waarom behandel jij jezelf niet als je beste vriend? Waarom verdient je beste vriend wel compassie, en jij niet? Het helpt om die negatieve gedachten te gaan zien als die vriend die bij je komt en zichzelf naar beneden praat. Plaats die gedachten buiten jezelf, alsof ze afkomstig zijn van een vriend die je om raad vraagt.

Achter negatieve gedachten zit vaak een beschermingsmechanisme

Man die zijn innerlijke criticus begrijpt als een beschermingsmechanisme

Ik heb het eerder vermeld: achter al je negatieve gedachten over jezelf zit een strategie. Een mechanisme dat is ontstaan om je veilig te houden, je te beschermen. Jij ziet dat negatieve stemmetje — ik noem hem “mijn innerlijke criticus“ — als iets dat je niet wilt horen. Het liefst snoer je hem de mond, in de hoop dat hij stil blijft. Maar hoe meer je dat doet, hoe harder hij op je in gaat praten en schreeuwen, omdat hij bezorgd is om je. Zijn taak is namelijk om je te beschermen. Hij is niet je plaaggeest die erop uit is om je leven zuur te maken.

Hij is in je leven gekomen omdat hij je wilde beschermen. Tegen falen, afwijzing, of tegen opnieuw gekwetst worden zoals vroeger gebeurde. Hij wil er alles aan doen om dat te voorkomen. Door je op mogelijke negativiteit te wijzen, weerhoudt hij je ervan risico’s te nemen die kunnen leiden tot falen of afwijzing. Als hij je influistert dat je waardeloos bent, waag je niet eens de poging om iets te doen waaruit zou kunnen blijken dat je faalt.

Zijn methode om je veilig te houden is alleen niet meer behulpzaam.

Zo ga je anders om met negatieve gedachten over jezelf

Een paar praktische stappen die je vooruit kunnen helpen:

  1. Accepteer dat die gedachten er zijn. Iedereen heeft negatieve gedachten.
  2. Merk de negatieve gedachten op. “Oké, ik denk negatief” (check).
  3. Heel belangrijk: onderdruk ze niet. Probeer ze niet weg te stoppen of te veranderen in positieve gedachten.
  4. Word nieuwsgierig naar de negatieve gedachte: “Wat probeert hij me te vertellen? Waar is hij bang voor?”
  5. Onderzoek de angst. Wat gaat er gebeuren als…? Bijvoorbeeld: als ik zou falen — wat gebeurde er dan in mijn verleden? Gaat nu hetzelfde gebeuren als toen?
  6. Stel je voor dat een goede vriend deze gedachte over zichzelf zou hebben. Hoe zou je reageren? Welk advies zou je hem geven?
  7. Belangrijk: herhaal dit regelmatig, zodat het een gewoonte wordt. Je zult snel merken dat het je rust geeft.

Conclusie

Je hoeft je negatieve gedachten niet te verslaan. Je hoeft ze ook niet blind te geloven. Vaak hebben ze iets belangrijks te vertellen. Pas wanneer je echt luistert naar wat eronder zit, ontstaat er ruimte voor verandering. De kant van jou die die gedachten uitspreekt, probeert vaak iets voor je te doen. Hij wil je beschermen tegen afwijzing, falen of pijn. Alleen de manier waarop hij dat doet, is onhandig.

Veelgestelde vragen

Hoe stop ik negatieve gedachten over mezelf?
Negatieve gedachten stoppen gaat je niet lukken. Die zullen er altijd zijn. Het helpt om te beseffen dat ieder mens negatieve gedachten heeft. Acceptatie is de sleutel.

Waarom blijf ik negatieve gedachten over mezelf houden?
Iedereen heeft weleens negatieve gedachten over zichzelf. Ze zullen waarschijnlijk nooit helemaal verdwijnen, maar je kunt wel leren er anders mee om te gaan. Ze zijn er namelijk voor een reden: om je te behoeden voor gevaar. Ze worden wel minder als je onderscheid gaat zien tussen wat écht gevaar is en wat niet.

Werkt positief denken tegen negatieve gedachten?
Nee. Je kunt je brein niet voor de gek houden door jezelf te proberen wijs te maken dat je iemand bent die je helemaal niet bent.

Waar komen negatieve gedachten over jezelf vandaan?
Negatieve gedachten over jezelf ontstaan tijdens je leven. In je leven maak je dingen mee die risicovol of zelfs gevaarlijk zijn.Die negatieve gedachten kunnen fungeren als waarschuwingen om te voorkomen dat je opnieuw in vergelijkbare situaties terechtkomt.

Hoe ga ik vriendelijker met mezelf om?
Heel eenvoudig: door jezelf te gaan zien en behandelen als een goede vriend. Zoals je een goede vriend behandelt, ga je jezelf ook behandelen.


Blijf je vastlopen in dezelfde negatieve gedachten over jezelf? Soms is het moeilijk om daar alleen uit te komen. Wil je ontdekken waar jouw innerlijke criticus je voor probeert te beschermen? Plan dan een gratis kennismakingsgesprek.

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar boven