De gevolgen van een narcistische opvoeding op je leven
Aan de buitenkant is vaak niet te zien wat je hebt meegemaakt.
Blauwe plekken genezen en zijn niet langer zichtbaar. Maar de echte schade? Die blijft verborgen.
Niemand ziet wat je echt voelt.
Je lijkt normaal, vrolijk, functioneel. Maar diep vanbinnen draag je littekens die nooit zichtbaar zijn.
Wat je nooit laat zien
De buitenwereld ziet de gevolgen van je narcistische opvoeding vaak niet, omdat de schade niet zichtbaar is op je lichaam, maar in hoe je je voelt en gedraagt. Verbaal geweld blijft onopgemerkt en blauwe plekken van de mishandelingen vervagen. Maar de harde woorden, bedreigingen, vernederingen, schuld en schaamtegevoelens draag je je hele leven mee.
Niemand zal ooit aan je zien dat je een narcistische opvoeding hebt gehad. Je ziet er aan de buitenkant “normaal” uit. Iedereen draagt je op handen, want je staat altijd voor ze klaar. Je lacht veel, bent voor de wereld om je heen altijd vrolijk en je lijkt alles goed voor elkaar te hebben.
Als mensen maar eens in je hoofd konden kijken en konden zien wat daarin omgaat. Maar dat zal nooit iemand zien, want je bent expert in het verbergen van je gevoelens. Diep van binnen loop je continu rond met een schaamtegevoel voor wie je bent. “Ze moesten eens weten wie ik werkelijk ben” denk je vaak. Maar dit is ook niet wie je bent; dit is wie je hebt moeten worden.
Waarom je jezelf blijft verbergen
Maar toch zeg je vaak niets en laat je je emoties en kwetsbaarheid niet zien. Want je schaamt je ervoor. Je zoekt altijd de oorzaak van alles wat je meemaakt bij jezelf. Het (wan)gedrag van anderen praat je goed en je bagatelliseert je eigen gevoelens. Heel jouw wereld draait om het tevreden houden van de mensen om je heen, en je zoekt continu naar manieren om dat te bereiken. Dat is voor jou de normaalste zaak van de wereld. Spijkerhard voor jezelf zijn en altijd zacht en begripvol voor een ander, alsof iedereen je beste vriend moet zijn.
Dit is wat je tegen jezelf zegt
- Ach het valt wel mee
- Zo erg is het toch niet?
- Ik moet me niet zo aanstellen
- Ik mag niet klagen
- Ik moet hard voor mezelf zijn
- Nog even volhouden
- Het zal wel aan mij liggen
- Het is mijn schuld
- Ik had beter mijn best moeten doen
- Misschien hadden ze toch gelijk?
- Ik zal maar mijn excuses aanbieden
- Dat kan ik toch niet maken?
- Wat zullen ze wel niet denken?
Wat opvalt aan dit lijstje is dat het allemaal op de anderen is gericht. Die “anderen” kunnen je vrienden zijn, je collega`s, je familie, baas, kennissen of zelfs wildvreemden. Hoe vaak heb je niet aan jezelf getwijfeld tijdens een meningsverschil? Terwijl het zeker was dat wat die ander tegen je zei helemaal niet waar was?
Of wat denk je van dat schuldgevoel dat je bekroop toen je die afspraak af moest zeggen? Ik denk dan dat gelijk nummer 11 van dat lijstje in je hoofd opdoemt. Want stel je voor zeg, ik kan toch niet zomaar afzeggen? Dan komt nummer 13 van het lijstje plots in beeld. Dit soort dingen die jij op regelmatige basis tegen jezelf zegt is niet omdat je zwak bent of niet voor jezelf op kan komen.
Je focus is nooit op jezelf, maar altijd op de buitenwereld. Je leven wordt niet door jou beheert maar door anderen. Alles is daar omheen gebouwd, om de ander tevreden te houden. Je diepste angst is om afgewezen te worden. Dit vertaalt zich naar de gedachten die je leven beheersen.
Gewoontes die je gevangen houden
Als gevolg van je narcistische opvoeding is het voor jou de normaalste zaak van de wereld om jezelf weg te cijferen. Je weet niet beter. Dit is wat we vaak people-pleasing noemen. Je bent zo bang voor afwijzing dat je bereid bent om er alles aan te doen om te voorkomen dat dat gebeurt.
Maar in people-please gedrag schuilt juist hetgeen waar je zo bang voor bent. Je kunt daardoor onbewust blijven vallen op mensen bij wie oude patronen opnieuw worden geactiveerd. Heb je jezelf nooit afgevraagd: “Waarom trek ik altijd dezelfde types aan?” Het is omdat je van kinds af aan al weet hoe je met zulke mensen om moet gaan. Het voelt vertrouwd en veilig.
Maar dat lijstje is maar een “topje van de ijsberg” van de overtuigingen die je vroeger als kind door je narcistische opvoeder(s) zijn ingeprent. Omdat je als kind zijnde nooit geen keuze had. Je stond letterlijk tegen de muur. Het was gehoorzamen of incasseren.
Dit is je als kind aangeleerd door je narcistische ouder(s). Je was weerloos tegen hun wangedrag en een makkelijk slachtoffer van hun manipulatietechnieken (gaslighting) Gaslighting was de taal van het huis. Ze vertelden je dat jij je aanstelde, dat jij dingen verkeerd zag, dat jij het probleem was. En als je dat jarenlang hoort als kind, dan wordt dat je waarheid.
Narcistische opvoeding en behoeften
Als je narcistisch bent opgevoed, heb je vanaf jonge leeftijd geleerd dat jouw behoeften op de laatste plaats komen. Je hebt geleerd dat je niet belangrijk bent, er niet toe doet, en je niet aan jezelf mag denken.
Want aan jezelf denken was egoïstisch en ondankbaar, want je ouders deden alles voor je.
Ze zorgen voor onderdak, je eten en drinken, en daar hoef je niks voor te betalen.
Hoe durf je dan aan jezelf te denken als je je ouders zoveel verschuldigd bent?
Het minste wat je kon doen is je dankbaarheid aan ze te tonen.
Dus wat deed je? Je cijferde jezelf helemaal weg en deed vervolgens alles wat je opgelegd werd. Maar, vaak was dat niet voldoende, en werd er nog meer van je verwacht.
Deed je dat niet, dan bleef het vaak niet bij verbaal geweld, maar werden er andere manieren gebruikt om je te laten gehoorzamen.
De sfeer die altijd koud en gespannen was

Als kind leerde je al snel de focus te leggen op je narcistische ouder(s) en op de buitenwereld. Nooit op jezelf. Maar toch merkte je, ook al was je nog maar een kind, dat er iets niet klopte.
Bij je vriendjes thuis was het altijd helemaal anders. Je merkte het meteen aan de sfeer als je bij hen in huis kwam. De omgang met hun ouders, de vrijheid, de sfeer bij die vriendjes vroeger was heel anders.
Bij jou was de sfeer altijd koud, kil en gespannen.
Want hoe goed je je best ook deed, het was nooit goed.
Maar, ondanks dat je wel voelde dat er iets niet klopte, durfde je nooit iets te zeggen.
Je was bang voor de gevolgen, en, je zou eens ongelijk kunnen hebben.
Misschien beeldde je het wel in?
Misschien was dat vriendje van je maar een verwend nest?
Tenminste, dat zeiden je ouders altijd over hem. Ja dacht je, mijn ouders hebben gelijk. Ik moet dankbaar zijn voor wat ik heb.
Alleen waren de straffen die ik kreeg, hetzij verbaal of lichamelijk vreselijk, maar dat zal ik wel verdiend hebben. Ik zal de volgende keer beter mijn best doen.
Mijn ouders hebben toch altijd het beste met me voor?
Hoe een narcistische opvoeding je leven vandaag nog beïnvloedt
Ben je narcistisch opgevoed, dan neem je die opvoeding mee naar je volwassen leven. Met alle gevolgen van dien.
Herken je dit?
Met vrijwel alles dat je doet, hangt er continu een gevoel van twijfel. Je hoofd zit vol met gedachten die je onzeker maken, twijfelen aan je beslissingen, of het wel goed genoeg was etc. Piekeren is aan de orde van de dag.
- Je wilt iedereen tevreden houden
Daar is de people-pleaser weer. Omdat je zo bang bent voor afwijzing, probeer je iedereen om je heen “te vriend” te houden door alles voor ze te doen waarvan jij denkt dat ze je voor zullen waarderen. Je cijfert jezelf helemaal weg en het is net of jouw behoeften niet bestaan.
- Perfectionisme dat je sloopt
Ik heb er eerder een bericht over geschreven: Perfectionisme. Je denkt dat als je alles perfect doet en geen fouten maakt, je daardoor de waardering krijgt die je in je kindertijd altijd hebt moeten missen. Maar perfectionisme sloopt je langzaam vanbinnen, het veroorzaakt alleen maar veel onrust en stress, omdat je nooit tevreden bent met jezelf.
- Extreem verantwoordelijk voelen
Het is net alsof jij de lasten van de hele wereld moet dragen. Je voelt je verantwoordelijk voor alles en iedereen. Ben je verantwoordelijk voor de emoties en behoeften van anderen? In jouw beleving wel, dat was vroeger thuis ook zo.
- Moeite met grenzen
Als kind heb je misschien nooit geleerd om je grenzen te herkennen en aan te geven. Grenzen stellen betekent 1 ding voor je: Dat je dan mensen boos zou kunnen maken, of teleurstellen, met als gevolg dat ze je afwijzen.
- Geen rust in je hoofd
Je staat continu “aan”. Je hoofd is constant gevuld met gedachten. Gedachten die werken als een soort “handleiding” hoe je om moet gaan met anderen op een zodanige wijze dat je geaccepteerd en gewaardeerd wordt. Je bent gefixeerd op de buitenwereld, en dat heeft betrekking op alles wat je doet. Geen wonder dat je nooit kunt ontspannen.
- Altijd alert zijn op de sfeer
omdat je vroeger voortdurend alert moest zijn op de sfeer thuis. Onbewust focus je je nog steeds continu op het gedrag van anderen. Je let op gezicht uitdrukkingen, taal, stemvolume, lichaamshoudingen. Je mijdt daardoor sociale evenementen omdat het je helemaal uitput.
Waarom je hier zelf niet zomaar uitkomt
Bij een narcistische opvoeding worden deze patronen als het ware bij je ingeprogrammeerd. Je leert nooit wie jij echt bent. Zo leer je nooit naar je eigen gevoelens te luisteren, je eigen behoeften. Je leert overleven door jezelf weg te cijferen.
Je innerlijke criticus is van daaruit ontstaan. Die is er niet om je nog verder naar beneden te halen, maar om je te beschermen tegen wat het vroeger als gevaar zag. Dat gevaar kwam vanuit de narcistische omgeving waarin jij je bevond als kind.
De criticus is opgestaan om je te waarschuwen tegen het gevaar als je niet doet wat het tegen je zegt. Dus als jij iets doet waardoor je als kind zijnde in de problemen kwam, dan waarschuwde de criticus jou daarvoor. De criticus weet alleen niet dat jij inmiddels volwassen bent geworden en het gevaar van vroeger er niet meer is.
Dus hij doet wat hij doen moet en let daardoor op alles wat jij “verkeerd” doet, waarop hij vervolgens tegen je zegt dat je niet goed genoeg bent, of een fout hebt gemaakt en je daardoor door anderen afgewezen zou kunnen worden. Net zoals vroeger je narcistische opvoeders dat zouden doen.
Die innerlijke criticus is een van je beschermingsdelen die je als kind altijd veilig probeerde te houden. Je beschermingsdelen zijn zich er niet van bewust dat jij inmiddels niet meer in die situatie zit waarin hun hulp nodig was.
Narcistische ouders kunnen gaslighting gebruiken. Dat is een manipulatietechniek de ze kunnen gebruiken om jou een schuldgevoel aan te praten. Ze zeggen bijvoorbeeld: “Door wat jij gedaan hebt, is heel mijn dag verpest” of ze laten je twijfelen aan je eigen gevoelens en dan zeggen ze: “Stel je niet aan, zo erg is het niet”
Als dat allemaal lang genoeg gebeurt in een omgeving waarin je letterlijk met je rug tegen de muur staat, (je kunt geen kant op) dan verstoort dit al vanaf hele jonge leeftijd je identiteit. Je hebt geleerd voor een ander te moeten leven, een ander te dienen en alles wat authentiek en uniek aan jou is stop je heel diep weg. Die “jij” die daaruit ontstaat is niet de ware “jij” maar een gemaakte versie van iemand waaraan jij moest voldoen.
Hoe breek je het patroon van een narcistische opvoeding?
Het doorbreken van oude overtuigingen die je waarschijnlijk al heel je leven meedraagt, zal veel van je eisen. Het is een langzaam proces, nooit lineair en met vallen en opstaan.
Ik ben er zelf ook doorheen gegaan en die reis is voor mij ook nog steeds gaande. Het is een pad waarin je heel veel oude en irreële angsten tegenkomt, waardoor je regelmatig de handdoek zou willen gooien. Er zal veel “oud zeer” naar boven komen, veel spijt van wat vroeger had kunnen zijn en dit alles gepaard met emotionele pijn. Zie het als een rouwproces.
Wat er voor je verandert
Maar verlies hierdoor niet je hoop! Want met toewijding, doorzettingsvermogen en bovenal moed kom je er doorheen. Je zult in de loop van de tijd gaan ervaren dat:
- Je merkt dat wat vroeger werd afgedaan als ‘je aanstellen’, wel degelijk pijn kan zijn.
- Je begint te voelen dat jouw waarheid óók bestaat.
- Je je grenzen durft te onderzoeken.
- Die stemmen niet van je heden zijn maar van je verleden.
Het herstel van een narcistische opvoeding in de praktijk

Leren voelen wat van jou is en wat niet
Door de focus meer op je eigen gevoelens en behoeften te leggen, ga je langzaam maar zeker doorvoelen wat echt bij jou hoort. Je wereld verschuift van het externe (de focus op de behoeften en gevoelens van anderen) naar je innerlijke wereld (wat zijn mijn eigen behoeften? Wat wil ik?) In plaats van: waaraan moet ik allemaal voldoen?
Innerlijk kind-werk
Je innerlijk kind staat gelijk aan alles wat je al die jaren van jezelf hebt weggestopt, omdat het vroeger in die narcistische omgeving als ongewenst werd gezien. Alles wat je als kind zou hebben moeten ervaren (speelsheid, creativiteit, dingen uitproberen) werd afgestraft. Maar daarbij gingen ook alle dingen verloren die jou uniek maakte. Onder andere je talenten kun je met innerlijk kind werk allemaal weer terughalen en opnieuw ontdekken wat bij jou past en wat belangrijk voor je is.
Triggers herkennen en ermee leren omgaan
Doordat je veel meer gefocust bent op je eigen gevoelens, kun je makkelijker contact maken met je innerlijke “beschermers” die triggers veroorzaken. Nu ben je er veel sneller van bewust en daardoor ervaar je veel minder stress en angst omdat je nu in staat bent om je systeem zelf tot rust te brengen. Je wordt er niet meer door overweldigd.
Jezelf toestemming geven om ruimte in te nemen
Vroeger cijferde je voor alles en iedereen weg, omdat je van jezelf vond dat je niet belangrijk genoeg was. Nu je aan je herstel en heling werkt, merk je dat het allemaal leugens waren. Je gaat jezelf meer waarderen, respecteren en meer van jezelf houden. Daardoor gaat de schaamte ook bij je weg om gezien en geaccepteerd te worden.
Bouwen aan een nieuwe identiteit die niet gebaseerd is op angst
Eigenlijk is het geen nieuwe identiteit waaraan je bouwt, maar je echte identiteit. Wanneer je alles loslaat wat niet meer bij je hoort, maar wat deel van je was uit bescherming, dan ontstaat er steeds meer ruimte voor wie je werkelijk bent.
Je gaat eigenschappen van jezelf (her) ontdekken waarvan je je nooit bewust was. Dit is levens veranderend. Dit is het (in mijn ogen) mooiste wat gaat komen en is de beloning voor al je harde werk!
Jouw horizon verschuiven
- Je hebt niet langer meer de behoeften om iedereen tevreden te stellen
- De keuzes die je voortaan maakt, maak je om dat jij ze wil.
- De angst voor afwijzing en afkeuring bepaalt niet langer al je keuzes.
- Je ervaart meer rust in je hoofd. Dat kan zich ook uiten in beter slapen.
- Je durft helemaal jezelf te zijn zonder angst of schaamte voor “imperfecties”
Dit is wat er allemaal kan gebeuren als jij besluit om ook jouw horizon te verschuiven van een wereld waarin je geleid werd door angst en schaamte, naar een vrij leven waarin je authentiek en vrij bent van de lasten van je narcistische opvoeding. Zo is het bij mij begonnen. Zo kan het ook bij jou.
Herken je jezelf hierin?
Als je dit leest en denkt: dit gaat over mijn leven, dan hoef je niet alles alleen uit te zoeken.
Je kunt een gratis kennismakingsgesprek aanvragen.
Geen verkooppraatje. Geen zweverig gedoe.
Gewoon eerlijk kijken naar waar jij nu vastloopt, welke patronen uit je verleden nog steeds invloed hebben op je leven en wat er nodig is om daar verandering in te brengen.
Want begrijpen waar je patronen vandaan komen is belangrijk.
Maar uiteindelijk gaat het erom wat je er vandaag mee doet.



