Waarom betrek ik alles op mezelf?

Symbolisch beeld van het dragen van emoties en problemen van anderen

Betrek jij altijd alles op jezelf? Voel jij je altijd schuldig als iemand boos op je wordt? Of het nu terecht is of niet?

In deze blog schrijf ik over waarom je de emoties en het gedrag van anderen zo snel op jezelf kunt betrekken, waar dat vandaan kan komen en hoe je je bewuster kunt worden van dit patroon.

Inhoudsopgave

  1. Je weet vaak niet eens wat er aan de hand is
  2. Het gaat niet alleen om boosheid
  3. Waarom denk je meteen dat jij er iets mee te maken hebt?
  4. Je neemt verantwoordelijkheid voordat je weet of je verantwoordelijk bent
  5. Wat gebeurt er daarna?
  6. Van jezelf verantwoordelijk voelen naar schuldgevoel
  7. De gevoelens van anderen zijn niet automatisch jouw verantwoordelijkheid
  8. Waarom is het zo moeilijk om hiermee te stoppen?
  9. Wat kun je jezelf afvragen?

Introductie

Deze situatie, waarin je alles op jezelf betrekt, zal je vast wel eens zijn overkomen:

Je komt ’s morgens aan op je werk, pakt een kop koffie en loopt naar je werkplek. Jouw collega is meestal al aanwezig wanneer jij aankomt en is normaal gesproken vrolijk en opgewekt. Je bent eraan gewend dat hij je begroet wanneer je het kantoor binnenstapt met een vriendelijke ‘Goedemorgen!‘ Gevolgd door een praatje want je collega is niet iemand die zijn mond een seconde dicht kan houden.

Maar deze keer? Niks geen goedemorgen, hoe is het? Stilte. Je ziet hem zitten achter zijn bureau, starend naar zijn scherm. Je zegt ‘goedemorgen! En alles wat je terugkrijgt is een geïrriteerde: ‘mogge’ Dan volgt er weer stilte.

Dan gebeurt er iets wat je al bijna heel je leven doet: Je gaat je afvragen wat jij hebt gedaan om zijn veranderde gedrag te verklaren. ‘Heb ik gisteren iets verkeerds gezegd? Had ik gisterenavond hem niet moeten appen met de vraag of hij volgende week voor me in wilde vallen?’ ‘Dadelijk heb ik onze vriendschap verpest’

De rest van de dag loop je vervolgens met je ziel onder je arm en probeert er alles aan te doen om hem weer ‘de oude’ te krijgen. Hem op de man af vragen wat er loos is durf je niet. Dus doe je extra je best in de hoop dat hij weer aardig tegen je doet.

Heb jij jezelf ooit eens afgevraagd: ‘Waarom betrek ik de emoties van anderen altijd zo snel op mezelf?’

Je weet vaak niet eens wat er aan de hand is

Even dat voorbeeld van die collega erbij pakken:

Je ziet iemands blik, hoort een bepaalde toon in hem of haar stem of hoort dat iemand anders reageert dan dat jij gewend bent.

Je hebt geen idee wat er speelt. Het enige wat je ziet is non-verbale lichaamstaal en je hoort de toon en volume van iemands stem.

Maar de oorzaak van iemands gedrag tegenover jou zoek je vaak bij jezelf, of dat nu terecht is of niet. Net zoals die collega die waarschijnlijk gewoon een slechte nacht heeft gehad of net toen jij binnenkwam een vervelende mail aan het lezen was van een ontevreden klant.

Vaak zie je aan iemand in wat voor bui diegene is, zonder dat er ook maar iets gezegd wordt, en wanneer dat iets negatiefs is, is een veel voorkomende gedachte: ‘Wat heb ik gedaan?’

Het gaat niet alleen om boosheid

Wanneer je alles op jezelf betrekt, gebeurt dat niet alleen als je denkt dat iemand boos op je is.

Ook verdriet, stilte, irritatie, afstandelijkheid of alleen maar een serieuze blik kunnen al hetzelfde gevoel bij je oproepen.

Iemand reageert kortaf: ‘Heb ik iets verkeerds gezegd?’

Je krijgt een boze blik: ‘Wat heb ik nu weer gedaan?’

Je ziet dat iemand emotioneel is: ‘Dat komt door wat ik heb gezegd’

Iemand is afstandelijk: ‘Ik heb het verpest’

Het gaat niet alleen om iemands blik of reactie. Ook een deur die hard wordt dichtgegooid, een zucht of iemand die ineens anders doet dan normaal kan iets bij je triggeren.

Vaak is het vooral de verandering in iemands gedrag of een negatieve emotie die ervoor zorgt dat je het op jezelf betrekt.

Waarom betrek je alles op jezelf?

Je zult je er vast van bewust zijn dat je alles op jezelf betrekt, maar heb je jezelf ook wel eens afgevraagd waarom? Waarom denk je altijd dat elk negatief gedrag of elke negatieve emotie van mensen in je nabije omgeving iets met jou te maken heeft?

Ik ken het ook van mezelf. Net als jij betrok ik ook alles wat negatief was op mezelf. Iemand had kwade zin, was emotioneel of geïrriteerd: ‘Het is mijn schuld, ik heb iets gedaan of gezegd waardoor die ander nu zo is en het is mijn plicht om het goed te maken’

En, natuurlijk was dat niet altijd bij ieder willekeurig persoon, vooral bij mensen die belangrijk voor me waren trok ik me dat extra aan. Ik heb er nooit bij stilgestaan waarom ik dat deed. Ik deed het gewoon omdat ik me verantwoordelijk voelde.

Die verantwoordelijkheid voel jij misschien ook wel. Misschien heb je geleerd om voortdurend op de stemming van anderen te letten. Wanneer je bent opgegroeid in een narcistische opvoeding, kan dat heel gewoon zijn geworden. Dan leer je al heel snel alles op jezelf te betrekken.

Daarom was het vroeger misschien ook belangrijker om te weten hoe een ander zich voelde in plaats van hoe jij je voelde. Want jij kwam vaak pas op de tweede plaats. Eerst moest het met de ander goed gaan.

Je leerde spanning, boosheid of verandering daardoor heel snel op te merken. Niet als een bewuste keuze, maar als een patroon dat je hebt ontwikkeld.

De achterliggende gedachte bij je was altijd: ‘Hoe houd ik de ander tevreden en gelukkig?’

Je neemt verantwoordelijkheid voordat je weet of je verantwoordelijk bent

Silhouet van een man die zich verantwoordelijk voelt voor de problemen van anderen

Diezelfde gedachte zorgt ervoor dat je automatisch verantwoordelijkheid neemt voordat je überhaupt hebt kunnen nadenken over wat er aan de hand is.

Zo gebeurt er bij de ander iets en voordat je weet wat er loos is, vraag jij jezelf meteen af wat jij hebt gedaan.

Tegelijk ga je misschien al meteen nadenken over hoe je het kunt oplossen of wegnemen. En zo betrek je ongemerkt alles op jezelf. Alsof jij de lasten van iedereen maar moet dragen omdat dat jouw verantwoordelijkheid is.

Maar wie heeft je ooit wijsgemaakt dat jij de problemen van anderen moet oplossen?

Wat gebeurt er daarna?

Wanneer je gaat denken dat jij mogelijk de oorzaak bent voor de emoties van een ander, ga je heel erg in je hoofd zitten. Dus wat doe je?

  • Je gaat terugdenken aan wat je allemaal hebt gezegd of misschien hebt gedaan. Dat kan heel ver gaan en daardoor ga je alles om je heen vergeten. Niks anders meer is belangrijk. Je moet en zal het weten.
  • Je gaat je aanpassen aan de ander. Meeleven. En in bepaalde gevallen je net zo voelen als de persoon die je denkt gekwetst te hebben. Je denkt: ‘als ik laat zien hoe het me raakt, dan vergeven ze me misschien’
  • Je gaat je verontschuldigen. Maar waarvoor? Voor iets waarvan je denkt dat je het hebt gedaan, terwijl het waarschijnlijk helemaal niets met jou te maken heeft.
  • Hierdoor ontstaat vaak pleasegedrag.. Je gaat er alles aan doen om de sfeer te herstellen, ten koste van je eigen welzijn.
  • Je mening houd je voor je, want je weet nooit hoe ze het gaan opvatten en en misschien maak je het daardoor alleen maar erger. ‘Nee, beter houd ik mijn mond maar even.’ Denk je.
  • Kortom: Je doet er alles aan om nog meer “gedoe” te voorkomen. Want je hebt al genoeg veroorzaakt.

Wat het je kost om alles op jezelf te betrekken

Alles wat ik hier beschrijf is exact wat ik ook altijd dacht en vervolgens deed. Het was doodvermoeiend, want er was altijd wel iets dat ik nog kon doen of beter kon doen. Meer mijn best doen om alles weer goed te maken.

Dat kost bakken met energie. Het is ook geen wonder dat je zo vaak moe bent. Zeker in sociale situaties waar vaak meningsverschillen en discussies ontstaan. Als ik naar mezelf kijk, was dat een van de redenen waarom ik mensen begon te ontwijken. Ik wilde rust.

Wat je op termijn echt rust kan geven, is dat je je niet langer verantwoordelijk voelt voor de emoties van anderen en stopt met alles op jezelf te betrekken.

Van jezelf verantwoordelijk voelen naar schuldgevoel

Ik heb al eerder een blog geschreven over waarom je je altijd schuldig en verantwoordelijk kunt voelen. Lees ook: Waarom voel ik me altijd schuldig en verantwoordelijk?

Als je voortdurend alles op jezelf betrekt wanneer iemand zich niet goed voelt of ergens door geraakt wordt, ligt schuldgevoel al snel op de loer. Of het nu werkelijk iets met jou te maken heeft of niet.

Dat schuldgevoel wordt veroorzaakt door dat innerlijke stemmetje, ik noem het de innerlijke criticus. Je innerlijke criticus is vaak op zoek naar dingen die volgens jou niet goed zijn aan jezelf., dus daarvoor zul je altijd wel iets vinden waarover jij je schuldig voelt.

De criticus is er namelijk niet op uit om je te wijzen op alles wat je goed doet, maar wat je (in zijn ogen) een ander verkeerd aandoet.

De gevoelens van een ander zijn niet automatisch jouw verantwoordelijkheid

Man die onderscheid maakt tussen zijn eigen gevoelens en de emoties van een ander

Je kunt altijd iets zeggen dat “onhandig” is of dat net even verkeerd valt. Of een mening hebben die niet matcht met de mening van een ander. Of je kunt iets doen wat een ander onbedoeld kwetst.

Maar als iemand boos, verdrietig, geïrriteerd of gekwetst is door iets, wil dat niet meteen zeggen dat jij daar de oorzaak van bent. En zelfs als dat wel zo is, hoef je niet automatisch alle emoties van die ander op jezelf te nemen alsof jij altijd degene bent die fout zit.

Er is een verschil tussen wanneer je opzettelijk iemand kwetst en daar verantwoordelijkheid voor neemt (of niet), en wanneer je er automatisch vanuit gaat dat jij de oorzaak bent zodra iemand kwaad wordt.

Of dat jij überhaupt iets met de situatie te maken hebt.

Waarom blijf je alles op jezelf betrekken?

Het laatste klinkt heel logisch en je zult misschien denken: ‘Ja, dat weet ik ook wel.’ Maar het in de praktijk uitvoeren is een heel ander verhaal.

Natuurlijk weet je rationeel gezien dat je niet altijd alles op jezelf hoeft te betrekken. Verreweg het meeste heeft meestal niets met jou te maken, maar met andere omstandigheden.

Maar je automatische reactie is veel sneller dan jij op een nuchtere manier erover na kunt denken. De eerste gedachte die dan meteen bij je opkomt zal zoiets zijn als: ‘Wat heb ik gedaan?’ Gevolgd door een mix van gevoelens als angst en schuld.

Uren, misschien wel dagen erna, kom je pas tot de conclusie dat het helemaal niets met jou te maken heeft gehad. Vaak omdat de persoon in kwestie zelf heeft verteld over een bepaald voorval of omdat je merkt dat de lucht plots geklaard is en de persoon weer normaal tegen je doet zonder dat je iets hebt hoeven doen om het goed te maken.

Om die reden is alleen weten dat je alles op jezelf betrekt vaak niet genoeg. Het helpt om te begrijpen welk patroon erachter zit en wat de dieperliggende reden is.

Wat zou bij jou de onderliggende reden kunnen zijn waarom je alles op jezelf betrekt? Waarvoor ben je bang dat er gebeurt als je geen schuld zou bekennen? Dat je dan diegene kwijtraakt?

Schuld is vaak een signaal dat er een dieperliggende reden achter dat gevoel zit.

Wat kun je jezelf afvragen?

Alles begint met bewustzijn. Natuurlijk weet je al dat je het doet. Maar nog belangrijker is om te begrijpen waarom je het doet. Dat kun je doen door jezelf een vraag te stellen:

‘Weet ik 100% zeker dat dit iets met mij te maken heeft?’ of ‘Wat zijn nu de feiten? Wat weet ik concreet over wat er aan de hand is en wat vul ik zelf in?’

Tot slot

Misschien betrek je niet alles van een ander op jezelf omdat je denkt dat altijd alles om jou draait. Maar het kan wel zo zijn dat je hebt geleerd om voortdurend op de emoties van anderen te letten.
Je kunt ook ontleren wat je hebt geleerd en jezelf een nieuw, gezonder patroon aanleren.

De eerste stap die je zou kunnen nemen, is te herkennen wanneer je automatisch alles op jezelf betrekt wanneer iemand bijvoorbeeld boos of geïrriteerd is.

Daarvoor heb ik een handige bewustwordingstool gemaakt die je kan helpen dit patroon beter te herkennen. Je kunt de tool hier downloaden.

Heb je na het lezen van deze blog nog onbeantwoorde vragen? Ik sta je graag te woord.

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar boven