Slachtofferrol doorbreken: Waarom overkomt mij dit altijd?

Symbolisch beeld van machteloosheid en vastzitten in de slachtofferrol

Waarom slachtofferschap je leven klein houdt

Veel mannen die zijn opgegroeid met een narcistische ouder merken dat ze vast blijven zitten in een slachtofferrol.

In deze blog ontdek je hoe je die slachtofferrol kunt doorbreken en stap voor stap weer de regie over je leven kunt pakken.

Je denkt dat de hele wereld tegen je is. Je hebt het gevoel dat niemand je begrijpt.
Je zegt vaak tegen jezelf:

“Weten ze wel wat ik meegemaakt heb?”
“Ze hebben allemaal makkelijk praten”
en
“Het is niet eerlijk.”

Herkenbaar? Is het leven echt tegen je? Of wacht je onbewust op redding?
Voor jouw gevoel ben je slachtoffer van alles en iedereen. In jouw beleving is iedereen erop uit om je het leven zuur te maken.

Daarbij lijken zij alles voor elkaar te hebben; het gaat ze allemaal voor de wind denk je.
Je wordt overmand door gevoelens van wrok en zelfs jaloezie als je anderen om je heen ziet die alles (lijken) te hebben wat jij niet hebt.

Gedachten die je vasthouden in de slachtofferrol

Je kunt gedachten hebben zoals:

“Die hebben alles voor elkaar en ik niet.” “
Zij hebben een fijne jeugd gehad en fijne, liefhebbende ouders.”
“Wie denken ze wel niet wie ze zijn om mij te veroordelen?”
“Het is niet eerlijk.”
“Waarom ik?”

Vaak gaat er gaat geen dag in je leven voorbij zonder dat je door deze gedachten geplaagd wordt.

Klopt het wel wat je denkt? Over jezelf of die anderen?

Als je voortdurend kijkt naar wat anderen hebben, wat jou is afgenomen of wat er allemaal niet eerlijk is, verschuift je aandacht naar buiten jezelf.
Daardoor raak je steeds verder verwijderd van de vraag waar je wél invloed op hebt.

Dat leven voelt als een sleur, met de volgende dag als herhaling van de vorige.
Je zit vast in een cyclus van negativiteit waar geen einde aan lijkt te komen.
Het is alsof er niks positiefs meer te bespeuren is.

Je zegt misschien regelmatig dingen tegen jezelf zoals:

“Ik zal het allemaal niet waard zijn”
en
“Het is allemaal niet voor me weggelegd.”

De slachtofferrol begint vaak niet met opgeven. Hij begint met machteloosheid.
Als je jarenlang hebt geleerd dat je weinig invloed hebt op wat er gebeurt, kun je die overtuiging meenemen naar je volwassen leven.
Ook wanneer je vandaag wél meer invloed hebt dan vroeger.

Wat is de slachtofferrol echt? (Niet wat mensen denken)

Hier gaat het in eerste instantie om de slachtofferrol in jezelf herkennen.
Ga eens bij jezelf na: hoe vaak voel jij je machteloos?
Alsof alles voor je bepaald wordt?
Hoe vaak geef je anderen of omstandigheden de schuld van je ontevreden leven?
Dat zijn allemaal signalen van slachtoffer denken.

Mensen die zich in de slachtofferrol bevinden, worden vaak onterecht aangezien voor zwak of zielig.
Dat voel je en dat zie je, en daar schaam je je voor.
Maar wat jij onterecht bij anderen ziet, zien anderen ook onterecht bij jou.

Slachtofferrollen ontstaan vaak vanuit een verleden van misbruik en emotionele mishandeling.
Het was toen een overlevingsmechanisme.
Dat is wat anderen niet zien.


Maar dit betekent ook niet dat je nu een vrijbrief hebt voor je gedrag.

Waar je vroeger werkelijk weinig invloed had op wat er gebeurde, kan dat gevoel van machteloosheid later blijven bestaan.

Ook wanneer je volwassen bent en meer keuzes hebt dan vroeger.
Omdat je nog steeds overtuigd bent dat alles goed moet gaan.
Je denkt dat jouw leven wordt bepaald door de buitenwereld en dat jij daar geen invloed op hebt. De buitenwereld heb je inderdaad niet altijd invloed op.

Maar geld dat ook voor jezelf?
Ben je werkelijk machteloos?

Slachtofferrol als aangeleerd gedrag

Vroeger durfde je geen verantwoordelijkheid te nemen, want dan zou je ook erop afgerekend kunnen worden.
Je probeerde jezelf te beschermen tegen schuld, kritiek of straf door de oorzaak buiten jezelf te zoeken.
Hoe vaak heb je wel niet gezegd zoals: “Daar kan ik niks aan doen”

Het gevoel dat je weinig invloed hebt, kan een patroon worden dat je vanuit je jeugd hebt meegenomen.

Wanneer je toen iets overkwam waardoor je mishandeld kon worden, dan had je altijd voor jezelf een excuus klaar.
Daarmee hoopte je op begrip en daardoor je straf te ontlopen.

Maar nu blijf je nog steeds in die slachtofferrol hangen, en durf je nog steeds geen verantwoordelijkheid te nemen.

Jezelf als slachtoffer zien is de verantwoording bij jezelf wegnemen en die bij een ander neerleggen (ik kan er niks aan doen) (het is niet mijn schuld)
Verantwoordelijkheid nemen betekent dat je ergens verantwoordelijk voor gehouden kunt worden. Dat veroorzaakt ongemak, want stel je voor dat iets niet goed zou gaan. Wie geef je dan de schuld? Dan moet je jezelf verantwoorden.
En dat stond vroeger gelijk aan mishandeling en misbruik, omdat je toen misschien iets gedaan had dat niet mocht.

Maar stel jezelf nu eens deze vraag: Is dat nog steeds zo??

De slachtofferrol kan tijdelijk veilig voelen. Zolang je geen keuzes maakt, hoef je ook niet te ontdekken wat er gebeurt wanneer iets mislukt.

Maar wat je vroeger beschermde, kan je nu ook beperken.

Helpt het om mezelf als slachtoffer te beschouwen om te bereiken wat ik wil in mijn leven?

Hoe de slachtofferrol ontstaat (en waarom het logisch is)

Een belangrijke reden waarom iemand in een slachtofferrol kan blijven hangen, is het vermijden van schaamte, schuld of verantwoordelijkheid.
Die schaamte is in je verleden ontstaan.
Wellicht werd je door je narcistische opvoeders voor de kleinste dingen bekritiseerd en bestraft.
Of beschaamd en vernederd als je gevoelens toonde.
Want dat werd misschien ingeprent als een vorm van zwakheid en egoïsme.

De slachtofferrol ontstaat dus vaak vanuit opvoeding.

Zoals eerder gezegd is het een overlevingsmechanisme dat je leerde omgaan met afwijzing en kritiek in een narcistische dynamiek.
Je probeerde zo de focus van de narcist te verleggen van jezelf naar een ander of een omstandigheid.
Door de oorzaak buiten jezelf te leggen, probeerde je jezelf te beschermen tegen schuld en straf.

“Ik was het niet.”
“Ik heb niks gedaan.”
“Het kwam daardoor.”


De focus gaat van jou naar iets externs.

Als je vroeger vaak de schuld kreeg van dingen waar je weinig invloed op had, kan er iets tegenstrijdigs ontstaan. Je voelt je verantwoordelijk voor alles, maar tegelijkertijd geloof je dat je nergens werkelijk invloed op hebt.

Hoe de slachtofferrol je leven ongemerkt stuurt

Symbolisch beeld van het uit handen geven van de regie over je leven

De slachtofferrol houd je vast in een leven vol frustratie. Het gaat je nooit brengen waar je heen wilt, noch je uit de problemen houden.

Doordat je alles buiten jezelf legt en de regie uit handen geeft, blijf je altijd wachten tot er vanzelf iets verandert.
Ja, die verandering komt.

Maar het is nooit de verandering die jij wilt.
Je hebt niet overal invloed op.

Maar wanneer je nergens meer zoekt naar de invloed die je wél hebt, geef je steeds meer ruimte uit handen.

Je kunt onbewust gaan wachten tot anderen of omstandigheden veranderen voordat jij je beter kunt voelen.
Je laat jezelf alles overkomen alsof je nergens invloed op hebt.
Dat voedt je gevoelens van frustratie en machteloosheid.
Je wordt boos omdat je het gevoel hebt dat alles tegen je werkt.
Je wordt jaloers op anderen die alles beter voor elkaar lijken te hebben dan jij.

De slachtofferrol houd je vast in een ongewenst leven.

Je blijft vastzitten in patronen die een cyclus vormen van een leven dat steeds kleiner wordt. Ondertussen gaan er jaren voorbij zonder enige vorm van vooruitgang, behalve een algeheel gevoel van vastzitten.

Waarom de slachtofferrol zo moeilijk los te laten is

Nooit meer verantwoordelijkheid hoeven nemen.

Als jij een leven wilt hebben net zoals al die anderen, moet je daarvoor zelf de verantwoordelijkheid moet .
Maar je gedraagt je er niet naar door alles op anderen af te schuiven.

Verantwoordelijkheid afschuiven op anderen is makkelijker en geeft (tijdelijke) rust, maar gaat dat je helpen?

Geen risico’s hoeven lopen.

Verandering vraagt vaak dat je iets doet wat je spannend vindt. Een keuze maken, een grens aangeven, hulp vragen of ergens verantwoordelijkheid voor nemen.
Zonder risico geen groei of verandering.
Je ziet anderen om je heen het doen en levens creëren waar jij alleen maar van kunt dromen.
De slachtofferrol weerhoudt je van verantwoordelijkheid nemen.
Dat voelt veiliger en comfortabel.

Maar welke prijs betaal je voor comfort en “veiligheid”?

Slachtofferrol en veiligheid

Geen confrontatie hoeven aangaan.

Je weet dat er iets niet klopt.
Je hebt een andere mening.
Er worden dingen over je gezegd die helemaal niet waar zijn.
Diep vanbinnen ben je boos en gefrustreerd.
Je zegt tegen jezelf dat je dit soort dingen niet moet accepteren, dat jouw mening ook belangrijk is en dat je voor jezelf op moet komen.

Maar je lichaam kan conflict nog steeds associëren met gevaar.
Daardoor voelt je mond houden veiliger dan zeggen wat je werkelijk denkt.
De slachtofferrol hield je vroeger zo veilig en je denkt nog steeds zo veilig te blijven.


‘Confrontaties aangaan is eng, dus dat doe ik maar niet, al weet ik dat ik mezelf zo tekortdoe.‘

Gelijk hebben maar niet vrij zijn.

Je weet dat je niet altijd gelijk hebt.
Maar je ongelijk toegeven voedt schaamte.
Want dan vinden anderen je maar stom of dom, denk je.
Zolang de oorzaak altijd buiten jezelf ligt, hoef je niet te kijken naar waar jij misschien iets anders had kunnen doen.
Dat kan tijdelijk beschermen tegen schaamte, maar voorkomt ook dat je ervan leert.
Want je kunt alles wat je zegt of doet afschuiven op iets of iemand anders.
Je weet dat het niet klopt wat je doet, maar het is lekker makkelijk.
Je bent altijd aan het strijden, maar nooit echt vrij.

Waarom slachtofferschap je toekomst kost

Tijd verstrijkt, maar de patronen die je in je slachtofferrol houden blijven je leven beperken.
Patronen verdwijnen meestal niet vanzelf omdat de tijd voorbijgaat.
Zolang je niet leert herkennen wanneer je in oude machteloosheid terechtkomt, is de kans groot dat dezelfde situaties zich blijven herhalen.

Je relaties, werk en je algehele zelfbeeld, waarin jij je nog steeds slachtoffer waant van je verleden, blijven zoals ze zijn. Je ontdekt pas wat er mogelijk is wanneer je voorzichtig meer ruimte gaat innemen in je eigen leven.

Slachtofferschap is als een gevangenismuur die om je heen is gebouwd met daarin alles wat bekend is en je in je huidige rol houdt. Lees ook hier waarom slachtofferschap je niet gaat helpen.

Uit de slachtofferrol stappen is niet harder worden

Een grote misvatting die mensen hebben, is dat wanneer je uit de slachtofferrol wilt stappen, je dan maar keihard voor jezelf moet worden.
Ja, ik ken het vanuit mijn eigen verhaal wel dat er dan tegen je gezegd wordt: “Je moet wat meer je schouders eronder zetten en je niet zo aanstellen.”

Het wil ook niet zeggen dat je nu maar met de botte bijl overal doorheen moet hakken en empathieloos voor jezelf en voor een ander door het leven moet gaan.
De egoïst uithangen gaat je net zo ver brengen als je oude rol.

Alleen positief denken of jezelf dwingen anders te voelen, verandert een diep patroon meestal niet.

Als je herhaaldelijk tegen jezelf zegt: “Ik heb een geweldig leven,” is er altijd dat stemmetje in je hoofd dat het er niet mee eens is, want onbewust focus je nog steeds op alles wat er ontbreekt.

Dat leer je niet af door jezelf positief toe te spreken.

Wat wel helpt, is om verantwoordelijkheid te gaan nemen over je leven.

In plaats van alles wat er misgaat bij een ander of een omstandigheid neer te leggen, ga jezelf eens afvragen wat je eigen aandeel erin was.

Daar leer je weer van en voorkom je herhaling.

Hierbij is het belangrijk om geduld en compassie voor jezelf te hebben, zonder weer verloren te raken in slachtofferrollen.

Zelfcompassie betekent dat je niet voor alles wat misgaat jezelf tot de grond afkraakt, maar ook niet zwicht in zelfmedelijden.
Het gaat om begrip ontwikkelen voor jezelf: dat je ook maar een mens bent en dat er nou eenmaal altijd dingen mis zullen gaan.
Door je eigen toedoen of door anderen.

Uit de slachtofferrol stappen is langzaam de regie over je leven terugnemen zonder jezelf te forceren.
Dat is ook zelfcompassie

De eerste stap richting eigenaarschap

Symbolisch beeld van kiezen voor eigen invloed en verantwoordelijkheid

Je verleden is niet jouw schuld.
Wat je vandaag met de gevolgen doet, ligt stap voor stap steeds meer binnen jouw invloed.
Neem als voorbeeld je verleden, waar de slachtofferrol vandaan komt.
Je verleden was niet je keuze, noch je verantwoordelijkheid.
Je huidige leven en de keuzes die je maakt wel.

Stop met wachten op het moment waarop je je vanzelf sterk genoeg voelt.
Begin klein te kijken naar waar jouw invloed vandaag ligt.

Wees radicaal eerlijk tegen jezelf:
wie heeft je leven tot nu toe opgebouwd zoals het is?
Jij of die externe factoren?
Je hoeft jezelf niet helemaal binnenstebuiten te keren, maar durf eens eerlijk naar jezelf te kijken.

Afsluiting

Stel jezelf eens de volgende vraag:

Wat zou er veranderen als ik niet langer wacht tot de wereld verandert, maar ga kijken waar mijn invloed vandaag begint?

Meer weten over de slachtofferrol? Hier kun je het boek van Dennis de Getrouwe bestellen dat gaat over slachtofferrollen.

Ik weet hoe het is om vast te zitten

Jarenlang dacht ik dat mijn leven vooral werd bepaald door wat me was overkomen.

Totdat ik begon te zien dat mijn verleden misschien niet meer gebeurde, maar mijn oude patronen nog steeds wel mijn keuzes beïnvloedden.

Dat inzicht veranderde niet alles van de ene op de andere dag.

Maar het gaf me wel iets terug wat ik jarenlang kwijt was geweest:

invloed op mijn eigen leven.

Als jij merkt dat je steeds opnieuw vastloopt in dezelfde patronen, hoef je dat niet alleen uit te zoeken.

👉 [Lees hier hoe ik je kan helpen.]

**Deze content is gebaseerd op persoonlijke ervaring en is geen therapeutisch advies**

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar boven