Het effect van opvoeding op zelfwaarde en geluk
Als je bent opgegroeid met een narcistische ouder, kan je zelfwaarde ernstig beschadigd raken.
Wat als jouw gevoel van zelfwaarde nooit echt verdwenen is, maar alleen onder het stof van oude overtuigingen ligt?
Een baby die net geboren is, heeft al waarde, zonder daar iets voor te hoeven doen. Die waarde hoeft hij niet eerst te verdienen door iets te bereiken of te presteren.
Maar later, als die baby volwassen is geworden, lijkt die vanzelfsprekende waarde soms verdwenen.
Alsof dezelfde persoon zijn waarde opnieuw moet verdienen.
Die persoon is toch nog gewoon die persoon die hij ook was als baby?
Ons gevoel van zelfwaarde verandert doordat we ons spiegelen aan onze directe omgeving en vooral aan de manier waarop we zijn opgevoed.
Stel je het volgende voor: het ene kind kan later meer vertrouwen hebben in zichzelf, makkelijker risico’s nemen en zich vrijer voelen om eigen keuzes te maken.
Het andere kind kan daarentegen later zelfkritisch en onzeker zijn, bang zijn voor het onbekende en voortdurend het gevoel hebben zichzelf te moeten bewijzen.
Beide bouwen dan een compleet andere waardering voor zichzelf op.
Het ene kind wordt later iemand die zelfverzekerd is, risico’s durft te nemen en over het algemeen gelukkig is.
Hoe overtuigingen je zelfwaarde beïnvloeden
Onderweg naar volwassenheid verandert het beeld dat iemand van zichzelf heeft opgebouwd niet zomaar. Een kind dat in een kritische omgeving is opgevoed, kan overtuigingen ontwikkelen die diep in het zelfbeeld terechtkomen.
Wat vervolgens kan gebeuren, is dat je keuzes maakt die passen bij dat beeld van jezelf.
Als jij jezelf bijvoorbeeld als waardeloos ziet, kun je onbewust keuzes maken die dat beeld van jezelf blijven bevestigen. Je zoekt onbewust situaties en mensen op die je gevoel van waardeloosheid over jezelf bevestigen.
Je kunt daardoor steeds terechtkomen in situaties of relaties die je negatieve beeld van jezelf versterken. Je hebt dit helemaal niet in de gaten pmdat het een ingesleten en onbewust patroon is geworden.
Zolang je je hier niet bewust van wordt, kunnen zulke patronen zich blijven herhalen.
De manier waarop je naar jezelf kijkt, beïnvloedt alles wat je doet.
Als jij van jezelf vindt dat je niet goed genoeg bent, dan ga je onbewust alles opzoeken wat dat bevestigt.
Je zoekt onbewust partners uit die je ook zo behandelen, werkgevers, vrienden, enzovoort die je lage zelfwaarde bevestigen.
De gevangenis van onbewuste overtuigingen
Je gaat jezelf onbewust ook nog de schuld geven van het leven dat je leidt. Zonder dat je het doorhebt, kun je gevangen komen te zitten in overtuigingen en gedragspatronen die je ooit hebt aangeleerd.
Buiten die gevangenis ligt een heel nieuw leven, maar dat ligt buiten jouw bereik, tot je ontdekt dat bewustwording je een mogelijkheid geeft om andere keuzes te maken.
M.a.w: je hebt de sleutel al om te ontsnappen, maar je moet alleen nog weten waar hij ligt.
Een eerste stap uit die gevangenis is bewust worden van je overtuigingen en het gedrag dat daaruit voortkomt.
Hoe kom je daarachter? Dat gebeurt niet zomaar, omdat de meesten van ons hun hele leven op de automatische piloot leven.
Bewust worden van overtuigingen die je niet langer dienen maar je leven beperken, gebeurt niet van de ene op de andere dag.
Vaak gaat daar iets aan vooraf dat je “wakker schudt”.
Dit kunnen gebeurtenissen zijn zoals het plotseling verliezen van je baan, een relatie, ziekte of iets anders wat je leven ernstig verstoort. Op dat moment word je als het ware gedwongen om na te denken over je leven.
Vaak komen mensen dan in een traject terecht waarin ze hulp zoeken bij een therapeut, coach of een andere vorm van hulpverlening.
Als ik naar mezelf kijk, is het precies zo gegaan.
Pas toen ik bij de juiste therapeut terechtkwam, kwam ik erachter wat ik mijn hele leven onbewust had gedaan, waardoor ik was gaan leven zoals ik leefde.
Het was net alsof iemand me een film liet zien waarin ik zelf speelde en al mijn zelfaangepraatte overtuigingen blootlegde.
De oude film in je hoofd en de impact op je zelfwaarde
Het was net alsof al die overtuigingen die ik over mezelf had, een soort “rollen” waren die door verschillende acteurs werden gespeeld in een film die ik zelf gecreëerd had. Die film stond voor mijn leven. Mijn film zat vol met verschillende acteurs die ieder een overtuiging over mezelf vertegenwoordigden.
Omdat ik meerdere overtuigingen over mezelf bleek te hebben, waren er ook meerdere acteurs die deze overtuigingen vertegenwoordigden.
Misschien herken je dat ook: overtuigingen die ooit zijn ontstaan, maar die nog steeds invloed hebben op hoe je naar jezelf kijkt.
Ik zie het leven dan ook als een film waarin die verschillende acteurs spelen.
Wat ik ontdekte, was dat veel van mijn overtuigingen verouderd waren en gebaseerd op het verleden.
Je kunt zeggen dat velen van ons nog in een verouderde film zitten die al lang niet meer in de bioscoop draait.
Wat ik ontdekte, was dat veel van mijn overtuigingen verouderd waren en gebaseerd op het verleden.
Het is automatisch gedrag. Het goede nieuws is dat, als je je eenmaal bewust bent van de oude film die zich in je hoofd afspeelt, je ook kunt ontdekken welke oude overtuigingen nog steeds invloed hebben, terwijl ze niet meer passen bij je huidige leven.
Mijn eigen film: Oud vs. Nieuw
Acteur 1: De Bescheidene
Hoe meer ik over mijn eigen film nadacht, hoe bewuster ik werd van welke rollen de verschillende acteurs speelden.
Een van die acteurs vertegenwoordigde het bescheiden deel van mij.
Ik had namelijk de overtuiging dat als ik mezelf maar altijd klein, bescheiden en onopvallend hield, ik uit de problemen zou blijven.
Dan zou ik misschien de mishandelingen en problemen uit mijn kindertijd kunnen voorkomen.
Jarenlang dacht ik dat bescheidenheid een deugd was.
Dat het goed was om jezelf weg te cijferen, niet te veel ruimte in te nemen en bovenal door iedereen aardig gevonden te worden.
Maar ergens onderweg veranderde die bescheidenheid in een masker, een rol die ik speelde zonder het te beseffen.
Een rol die ooit bedoeld was om me te beschermen, maar me later gevangen hield.
Die rol werd gespeeld door een deel van mij dat ik later “De Bescheidene” noemde.
Hij verscheen toen ik nog een kind was, met één missie: mij uit de problemen houden.
En dat deed hij goed.
Alleen vergat hij te stoppen toen het gevaar allang voorbij was.
Bescherming door bescheidenheid: zelfwaarde en oude overtuigingen herkennen
Vroeger probeerde hij me te beschermen tegen de mishandelingen van mijn stiefmoeder.
Hij leerde me dat onzichtbaarheid veiligheid betekende.
Als ik me maar klein, gehoorzaam en onopvallend gedroeg, bleef ik uit de problemen.
Ik wilde vooral niet opvallen en iets verkeerds doen.
Want als ik iets “verkeerds” deed, wachtte er straf, of erger, afwijzing en op straat gezet worden. Dat gebeurde namelijk regelmatig.
Eén ding stond vast: opvallen was uit den boze.
De Bescheidene dacht dat als ik maar braaf was, me aanpaste en niemand tot last was, ik liefde en aandacht zou krijgen waar ik naar op zoek was. Dus hield hij me stil, volgzaam, en altijd gericht op wat anderen nodig hadden. Hij hoopte dat ik daardoor niet alleen veilig bleef, maar ook eindelijk gezien zou worden.

Zelfwaarde en zelfbewustzijn vergroten
Op school werkte hij verder. Hij vergeleek me met populaire kinderen, met goede cijfers en dure kleren.
Zij kregen waardering, iets wat ik thuis nooit kreeg.
Dus probeerde De Bescheidene te compenseren: extra aardig doen, overmatig behulpzaam zijn, constant zijn best doen om erbij te horen.
Zonder het door te hebben, hield hij me klein.
Want in zijn wereld was aardig en bescheiden zijn de enige manier om niet afgewezen te worden.
In mijn volwassen leven reisde De Bescheidene gewoon mee.
Hij dacht dat ik nog steeds dat jongetje was van vroeger, afhankelijk van andermans goedkeuring. Dus bleef hij aan het stuur: klein blijven, bescheiden zijn, iedereen te vriend houden.
Want als ik dat niet deed, zou ik misschien weer verlaten of “gestraft” worden.
Zelfs toen ik allang volwassen was, nam hij nog steeds de leiding over zodra er spanning of afwijzing dreigde.
Hij dacht dat ik alleen geaccepteerd kon worden als ik voldeed aan een ideaalbeeld: lang, sterk, zelfverzekerd, slim, succesvol.
En omdat ik in zijn ogen niet aan dat plaatje voldeed, probeerde hij het te compenseren door me nog bescheidener te maken.
De keerzijde van bescheidenheid: zelfvertrouwen en zelfwaarde opbouwen
“Als René maar aardig is, altijd klaarstaat voor anderen, nooit klaagt, dan zal hij vast wel geaccepteerd worden,” dacht hij.
Maar wat goed bedoeld was, werkte averechts, want mijn lage zelfwaarde straalde ik aan alle kanten uit.
Mijn wereld werd klein. Mijn relaties bleven uit. Familiebanden verwaterden.
Op het werk liep ik op mijn tenen tot ik instortte in een burn-out.
Daar stond ik dan: de bescheiden man die dacht dat vriendelijkheid en bescheidenheid hem geluk zou brengen, maar vooral uitgeput en leeg was geraakt.
Het was tijd om deze acteur onder de loep te nemen.
In mijn zoektocht naar hulp kwam ik op het pad van de juiste therapeut die me vertelde over wat we onszelf allemaal kunnen aanpraten, vaak gebaseerd is op overtuigingen die niet meer kloppen met de werkelijkheid.
Van overleven naar leven: zelfwaarde terugvinden met “De Echte”
Dankzij therapie begon ik te zien hoe diep “De Bescheidene” verweven was met mijn identiteit. Hij had mijn leven bestuurd vanuit angst, niet vanuit vrijheid. Ik zat gevangen in een film die allang niet meer draaide, een script dat geschreven was door een kind dat enkel wilde overleven.
Toen kwam het moment van omkering.
Ik besloot zelf weer regisseur te worden van mijn eigen film.
Niet langer angst de hoofdrol laten spelen, maar mezelf.
Ik schreef een nieuw script, een nieuwe film: “De Omkeer.”
In deze nieuwe film mocht “De Bescheidene” eindelijk rusten. Zijn oude rol hoorde bij het verleden. In mijn nieuwe film kreeg hij een andere naam: “De Echte.”
Hij mocht weer gewoon zijn wie hij was, met imperfecties, twijfels, emoties. Hij hoefde niet langer te presteren of aardig gevonden te worden om bestaansrecht te hebben. Zelfwaarde keerde langzaam maar zeker weer terug.
De “Echte” mocht falen, fouten maken, mensen teleurstellen of zelfs boos maken. Want hij is niet verantwoordelijk voor de gevoelens van anderen.
De “Echte” zegt wat hij denkt, voelt wat hij voelt en neemt zijn eigen beslissingen, ook als niet iedereen dat begrijpt.
Hij hoeft geen goedkeuring meer. Hij leeft niet langer in dienst van andermans verwachtingen.
Hij is wie hij is: goed genoeg, menselijk, vrij.
En zo begon mijn nieuwe film, zonder masker, zonder script van vroeger.
Een film waarin ik eindelijk mezelf speel en mijn zelfwaarde niet langer volledig laat afhangen van de buitenwereld.
Reflectievragen over je zelfwaarde
Als je dit leest en merkt dat iets in je resoneert, stel jezelf dan eens deze vragen:
- Welke oude overtuigingen van jezelf draag je nog bij je?
- Waarom zijn die er nog? Wat zeg je tegen jezelf?
- Waar proberen deze overtuigingen je voor te beschermen?
- Helpen deze overtuigingen je nog in je huidige leven?
- Wat zou er gebeuren als je die overtuigingen los zou laten?
- Ben jij wel eens bescheiden of ben je dat altijd?
- Waarom ben je dat?
- Hangt jouw zelfwaarde af van de mensen om je heen?
Word regisseur van je eigen leven
Als je naar je eigen film zou kijken met al je acteurs, welke rollen zouden die spelen?
Zou je ze andere rollen willen geven?
Zou je een hele nieuwe film willen maken?
Hoe zou het voor je zijn als jij regisseur wordt van die film? Welke andere keuzes zou je dan maken?
Bescheidenheid siert de mens. Maar soms kun je daar in doorslaan. Misschien houd je jezelf onnodig in en durf je je mening niet te geven en kan het moeilijk worden om jezelf te zijn. Niet omdat je geen mening hebt, maar omdat je bang bent voor afwijzing of conflict.
Op een gegeven moment heb je zoveel verschillende maskers gedragen dat je niet meer weet wie je bent. Het lijkt alsof je geen eigen identiteit meer hebt.
Er komt onherroepelijk een moment waarin je dat achterkomt.
Ik heb het zelf allemaal meegemaakt en dat was een van de heftigste periodes die ik ooit in mijn leven heb gehad.
Ik herkende niet langer de persoon die ik in de spiegel aankeek.
Wanneer het leven dat je leidt niet meer klopt
Je komt erachter dat een groot deel van je leven niet meer klopt en dat je misschien jarenlang hebt geleefd volgens verwachtingen van anderen.
Maar je weet ook niet wie je wel bent.
Juist dat besef kan ook een opening zijn voor iets nieuws, kan dit juist de opening zijn voor een heel nieuw leven.
Als je bereid bent om diep in jezelf te graven.
Bij mij begon dat door mijn bescheidenheid langzaam maar zeker los te laten en me af te vragen waarom ik me altijd zo gedroeg.
Bescheidenheid is mooi zolang het je niet kleiner maakt.
Je bent goed zoals je bent.
Sta op als regisseur van je eigen leven.
Geef je acteurs nieuwe rollen, laat de oude scripts los, en speel eindelijk de hoofdrol van wie je echt bent. Jouw film. Jouw regie.
Jouw vrijheid.
Tot slot heb ik nog een oefening voor je die je op jezelf kunt toepassen.
Waarom is deze oefening belangrijk?
Hoe meer je deze oefening op jezelf toepast, hoe meer “eigen” het gaat worden en dan wordt het duidelijker welk oud verhaal je nog inzit.
Deze oefening kun je toepassen op al de overtuigingen waarvan je je bewust bent en moeite hebt om los te laten.
Pas deze daarom ook regelmatig op jezelf toe voor de beste resultaten.

🎬 Oefening: De Echte stapt het podium op
- Sta stil. Waar je ook bent, op straat, in je kamer, zet je voeten stevig neer. Voel het gewicht.
- Adem in. Adem rustig in en voel hoe je borstkas zich vult. Voel dat je letterlijk ruimte inneemt.
- Zie de oude set voor je. De film van vroeger: donkere belichting, spanning in de lucht, De Bescheidene die zich klein houdt. Laat die scène langzaam vervagen, alsof het doek neergaat na de laatste opname.
- Voel de nieuwe set. Zonlicht. Frisse lucht. Jij achter de camera. De Echte loopt het beeld in: ontspannen schouders, open blik, zonder haast.
- Zeg (hardop of in jezelf): “Ik ben hier. Dit is mijn film. Ik speel mijn rol zoals ik echt ben.”
- Loop verder. Gewoon één stap zetten. Dat is het moment waarop De Echte zijn eerste scène speelt.
De film verandert wanneer jij zelf weer de regie neemt.
Herken je jezelf in dit verhaal? Misschien herken je het gevoel dat je jezelf klein houdt, voortdurend bezig bent met wat anderen van je vinden en je eigen waarde laat afhangen van hun goedkeuring.
Je kunt begrijpen waar dat patroon vandaan komt en toch merken dat het moeilijk is om het los te laten.
In een gratis kennismakingsgesprek kunnen we samen kijken waar jij tegenaan loopt en welke patronen daarin steeds terugkomen.
→ Vraag hier je gratis kennismakingsgesprek aan
Geen verkooppraatje. Geen zweverig gedoe. Gewoon eerlijk kijken naar wat er bij jou speelt en of ik iets voor je kan betekenen.



