Bang om jezelf te zijn? Dit is waarom angst voor afwijzing je klein houdt.
Ik ben bang om mezelf te zijn uit angst voor afwijzing.
Veel mannen die zijn opgegroeid met een narcistische ouder merken dat ze bang zijn om zichzelf te zijn. Angst voor afwijzing, schuldgevoelens en constante zelfkritiek zorgen ervoor dat je je aanpast aan anderen en je echte zelf wegcijfert.
In deze blog ontdek je waarom het zo moeilijk is jezelf te durven zijn en welke stappen je kunt zetten om stap voor stap meer vrijheid en zelfvertrouwen terug te winnen.
Wat zeg je in zo`n geval tegen jezelf? ‘Ik zeg maar niks. Hou het luchtig. Beter meegaan dan ertegenin. Straks vinden ze me raar.
Ga bij jezelf eens na bij welke situaties je dit soort dingen tegen jezelf zegt. Of beter nog: welk deel van jou zegt dat tegen je? En waarom? Waar is het bang voor?
Zal ik je wat situaties voor schetsen waar dat deel van jou dat tegen je zegt?
Bang om mezelf te zijn op het werk, relaties en in groepen
Op het werk
Op het werk durf je nooit wat te zeggen. Je gaat altijd met de rest mee en als iemand je om je mening vraagt, heb je die niet. Natuurlijk heb je wel een mening, maar die durf je niet uit te spreken omdat je bang bent dat iemand anders wellicht een andere mening heeft. Dat zou kunnen lijden tot conflict. En dan gaat dat deel in jou helemaal aan, want die creëert dan situaties in je hoofd waarbij iedereen plotseling tegen je is, met in het ergste geval het verlies van je baan.
Photo by Vitaly Gariev on Unsplash
In je relaties
In relaties doe je hetzelfde. Je houdt jezelf in en past je continu aan, aan de ander uit vrees voor conflict. Hier zegt dat deel in jou: ‘Zeg dat maar niet, want dan worden ze boos’ en ‘Als je aan jezelf denkt dan ben je egotistisch’ Ook hier creëert dat deel van jou een beeld van als je het de ander niet naar de zin maakt, dat ze bij je weggaan. Dat is de uiteindelijk de werkelijke reden waarom je in relaties niet jezelf durft te zijn.
Overal waar je komt
Altijd scannen of alles wel veilig is. Je staat continu ‘aan’ Overal waar je komt, hou je continu je omgeving nauwlettend in de gaten. Dan zegt dat deel van je: ‘Heb je gezien hoe die naar je keek?’ Je ziet een groepje mensen lachen en jou kant uitkijken, en onmiddellijk springt je deel in actie en zegt tegen je: ‘Zie je? Ze lachen je uit’ Is dat zo? Deze gedachten zorgen ervoor dat je continu op je tenen loopt.
Stel jezelf eens de vraag: Waarom voelt mezelf zijn als een risico? Komt dat van mij af en sinds wanneer is dat zo?
Bang om jezelf te zijn: waar komt die angst vandaan?
Niet geleerd dat jouw emoties veilig waren
Als kind heb je nier geleerd dat je emoties veilig waren. Sterker nog, ze werden gezien als lastig en vervelend. Hoe vaak is er niet tegen je gezegd: ‘Stel je niet zo aan’ ‘Hou nou eens op’ of ‘Ik heb hier geen zin in’ Dat was dan alleen verbaal, maar vaak was een ‘zucht’ of geïrriteerde blik al genoeg bewijs dat je als vervelend werd gevonden. Dus leerde je al snel dat je emoties er niet toe deden en je alleen maar meer de ellende in hielpen dat er al meer dan genoeg was.
Afwijzing of kritiek als kind
Vroeger werd je continu bekritiseerd en afgewezen. Je gevoelens en behoeften werden aan de kant geschoven en als niet belangrijk beschouwd. Daarnaast alles wat je ook probeerde om gezien te worden en je behoeften vervuld te krijgen kreeg negatieve feedback. Want dan was je egoïstisch. Het was nooit goed genoeg. Het gevolg? Je begon overtuigt te raken dat je een mislukkeling was en ging je vervolgens erna gedragen.
Onzichtbare loyaliteit aan ouder
Alles in je leven draaide om die ene narcistische ouder. Je motto was: Als ik hem of haar maar tevreden houd, dan zou ik gevrijwaard blijven van mishandeling en zou ik daarmee mijn behoeften aan liefde en erkenning vervuld krijgen. Je cijferde alles aan jezelf weg. Alles draaide om die ene ouder. Dus alles wat authentiek aan je was, moest wijken, want dat was slecht en zou nooit goed genoeg zijn.
Je systeem leerde: aanpassen = overleven.
Hoe een narcistische opvoeding ervoor zorgt dat je jezelf niet durft te zijn
Photo by Neil Kami on Unsplash
Jouw gevoelens waren ‘te veel’
Al eerder vermeld: jouw gevoelens waren ‘te veel’ Je narcistische ouder(s) was altijd zo met zichzelf en zijn of haar eigen gevoelens bezig en daardoor was je al snel ‘te veel’ Immers, hun waren overal ‘slachtoffer’ van en niet jij. Jij werd gezien als een vervelend object dat altijd in de weg liep. Dat uitte zich in verbaal en fysiek geweld naar jou toe. Vervolgens begin je dat te rechtvaardigen en zei je al snel tegen jezelf: ‘Het ligt allemaal aan mij’ ‘Ik zit fout’ ‘Ik ben vervelend en ik heb het verdiend’
Je moest sterk zijn
‘Kom op, je moet hard voor jezelf zijn’ ‘Ach stel je niet zo aan’ ‘Het valt allemaal wel mee’ en ‘Zo erg is het toch niet?’ Dit soort dingen werden er tegen je geroepen om je meteen terug in je hok te plaatsen. Of misschien werd je zelfs beschaamd als je je emoties toonde. Dan werd je uitgemaakt voor aansteller, doetje of mietje. Door je eigen ouders notabene. Maar he, ze zullen wel gelijk hebben. Ik stel me inderdaad aan. Ik moet me schamen voor mijn zwakheid. Ik moet sterk zijn.
Je werd gewaardeerd om wat je deed, niet om wie je was
Jezelf zijn was niet goed. Want je was niks. Wilde je waardering? Dan moest je eerst jezelf bewijzen. Goed presteren op school. Je weekend opofferen om het huis schoon te maken. De auto netjes wassen. De tuin bijhouden. Je ouders verwennen met een ontbijt op bed. Blindelings gehoorzamen. Het ging er niet om wie je was, maar wat je deed. De rest was niet belangrijk. En jij? Je geloofde dat. ‘Ik moet het eerst verdienen’ zei je vervolgens tegen jezelf.
De gevolgen van bang zijn om jezelf te zijn: pleasen, conflict vermijden en geen grenzen aangeven
Photo by Vitaly Gariev on Unsplash
Pleasen
Hoe kan ik het hem of haar (je ouders) tevreden houden? Hoe kan ik ervoor zorgen dat ze me gaan waarderen? Van me houden? Me prijzen? Door jezelf helemaal te storten op je nieuwe rol: De dienaar. Een dienaar is ervoor om de meester te dienen. Hij mag niets voor zichzelf doen. Moet altijd klaarstaan voor de meester en zichzelf laten gebruiken voor het gerief van een ander. Een dienaar is niks en bestaat alleen om de ander te dienen. Jij was dan niet een bediende, maar je gedroeg je exact als die persoon. Je werd een soort Kameleon: continu aanpassen aan de eisen. Die eisen veranderde continu. Wie was je eigenlijk? Je was gereedschap met een naam. Meer niet.
Conflict vermijden
Het laatste was je wilde was conflict. Dus deed je er alles aan om dat te vermijden. Conflict stond namelijk gelijk aan mishandeling. Bovendien zou conflict betekenen dat je daardoor ook verlaten zou kunnen worden, in de steek gelaten, verbannen uit huis. Om veilig te blijven zei je overal ‘ja en amen’ op en deed je altijd wat je opgedragen werd. Alleen de herinnering aan de vorige keer dat je narcistische ouder furieus werd, jaagt je de stuipen op het lijf. Nee, dat nooit meer, denk je.
Geen grenzen voelen
Als je alles bij elkaar optelt wat je zoal doet om je veilig te houden, dan is het ook logisch dat je geen grenzen hebt. Want in jouw beleving betekent grenzen aangeven = afwijzing, kritiek, conflict en mishandeling. Want je bent toch niet belangrijk? Je bent er toch voor om de ander te dienen? Wil je waardering? Veiligheid? Liefde? Dan zul je alles van jezelf moeten laten vallen en jezelf aanbieden aan de ander. Want: voor wat hoort wat. Toch? Je zegt tegen jezelf: ‘Als ik mijn grenzen aangeef, dan raak ik ze kwijt’
Waarom je blijft pleasen (ook al weet je dat het niet werkt)
Het patroon dat je nu saboteert
Ja zeggen terwijl je nee voelt
Je zegt altijd maar ‘ja’ terwijl alles in je lijf ‘nee’ schreeuwt. Kijk eens terug naar die keren dat je dat deed. Hoe voelde je jezelf achteraf? Eerst was er opluchting, want die ander werd niet boos. Maar toen kwam de teleurstelling. Je weet dat je eigenlijk nee had moeten zeggen omdat je andere plannen had die nu niet door kunnen gaan. Maar ja, dat is altijd achteraf he? ‘Volgende keer zeg ik een keer nee’ Echt waar? Volgende keer herhaalt het zich weer. Daar durf ik vergif op in te nemen.
Te veel verantwoordelijkheid nemen
Ik neem alle verantwoordelijkheid op me, want dan word ik gezien, gerespecteerd en gewaardeerd. ‘Ze denken dat ik het niet kan, maar hiermee ga ik ze hun ongelijk bewijzen’ ‘Als ik verantwoordelijkheid neem, dan laat ik zien dat ik het waard ben’ Hoe vaak heb jij niet verantwoording genomen voor dingen die helemaal niet jouw verantwoordelijkheid zijn? Puur alleen maar omdat je dan hoopt de erkenning te krijgen waar je naar zocht? En, kreeg je die ook? Nee. Wat je ermee bereikte is dat men steeds meer van je begon te verwachten, waardoor je jezelf steeds meer begon weg te cijferen.
Jezelf kleiner maken in groepen
Groepen zijn eng. Ze zitten vol oordeel en ik word beoordeeld. Ik moet me van mijn beste kant laten zien, maar ik heb geen beste kant. ‘Ik wil niet opvallen, want dan zien ze wat voor waardeloos persoon ik ben’ ‘Dadelijk vinden ze me raar’ ‘Ik heb toch niks te vertellen’ Wat zeg je tegen jezelf? Je maakt je klein en onopvallend, want dan kan men ook niet over me oordelen. Als ik opval, dan word ik veroordeeld. Dat wil ik niet. Het allerliefst vermijdt je groepen in zijn geheel, dat is de veilige weg.
Je denkt dat al dit soort dingen je beschermt. Maar wat kost het je werkelijk?
- Respect
- Intimiteit
- Zelfvertrouwen
Al die dingen saboteer je ongemerkt. Zo zonde, want er is niemand zoals jij.
De echte oorzaak: angst voor afwijzing en verlating
Angst voor afwijzing als je echte motor
Inzicht
Wat is de onderliggende reden dat je zo bang bent voor afwijzing? Ga eens voor de spiegel staan en stel jezelf de vraag: ‘Waar ben ik zo bang voor dat ik bereid ben om mezelf compleet weg te cijferen’ Wat komt er vervolgens bij je op? Ga eens door al die lagen heen. Het is niet zozeer de angst voor conflict of de behoefte aan waardering.
Het is een diepgewortelde angst om afgewezen te worden. Om in de steek gelaten te worden. De angst voor verstoting. Het verlies van verbinding.
De link met vroeger
Deze diepgewortelde angst is te herleiden naar vroeger. Waar vroeger het gevaar reeel was, omdat je afhankelijk was van je verzorgers is dat nu niet meer. Maar in jouw (onbewuste) beleving nog wel. Er is een deel in jou die nog steeds denkt dat je afhankelijk bent van anderen. Vaak nog van de verkeerde soort ook nog.
Jezelf durven zijn: waarom het nu veilig is
Wat veranderd als je stopt met overleven?
Je bent niet meer dat kind van vroeger. Je bent niet meer dat weerloze kind dat afhankelijk was voor onderdak, voedsel, verzorging, alles wat je toen nodig had om veilig te blijven. Maar…je zenuwstelsel leeft nog wel in dat verhaal. Het is er namelijk nog steeds van overtuigt dat als het anders gaat doen dan wat je vroeger deed je alles gaat verliezen dat je dierbaar is. Is dat zo?
Ik heb het in het begin van dit blog bericht al eens genoemd: Er is een deel van jou dat hier nog steeds helemaal van overtuigd is. Dat deel denkt nog steeds dat als jij naar je eigen behoeften gaat kijken, aandacht schenkt aan je eigen gevoelens en grenzen aan gaat geven wat voor jou wel of niet oké is dat er dan gevaar dreigt. Dat gevaar is verlating, vernedering, beschaamd worden, mishandeling. Kortom alles waar je als kind voor vreesde en realiteit was.
Mini-oefening: hoe stop je met bang zijn om jezelf te zijn?
Een korte reflectie:
Het helpt om dagelijks te reflecteren op je eigen gedrag. Zo word je bewust van je eigen patronen en volgt er inzicht. Pak pen en papier en schrijf het volgende op:
- Waar hield je je vandaag in?
- Wat wilde je eigenlijk zeggen?
- Waarvoor was je bang dat er zou gebeuren?
Wat voel je? En, welke gedachten komen erop? Zijn die gedachten waar? Wat zou er echt kunnen gebeuren? Verplaats je eens buiten jezelf, alsof jij die therapeut bent die je die vragen stelt. Wat heeft de ‘jij’ nodig om die zorgen weg te nemen?
De lange termijn prijs van jezelf blijven verbergen
Als je niks veranderd aan hoe je over jezelf denkt en je blijft maar bang om jezelf te zijn, dan heeft dat een prijs. Een paar dingen zoals:
- Je bouwt geen echte intimiteit
- Je blijft onzichtbaar
- Je wordt boos op jezelf
Niet zo lang geleden was ik daar ook
Ik durfde mezelf ook nooit te zijn
Dit blogbericht had net zo goed over mezelf kunnen gaan. Nog niet zo heel lang geleden was ik exact de persoon die ik hier beschrijf. Alles erop en eraan. Maar dat veranderde heel erg snel toen ik bewust begon te worden van mijn eigen saboterende gedrag. Dat bewustzijn kwam nadat ik eindelijk de juiste middelen kreeg uitgereikt waarmee ik mijn onbewuste gedrag kon blootleggen.
Toen ging alles heel erg snel. Het was net alsof de mist wegtrok die zo lang mijn gezichtsveld belemmerde. Het was confronterend en bevrijdend. Omdat ik toen eindelijk begon te ontdekken wie ik was, alles wat ik het meest van mijn leven had weggestopt.
Mijn leven werd weer zinvol waar het eerder een worsteling was om de dagen door te komen. Op de automatische piloot en gebaseerd op oude aannames waarvan ik mezelf had wijsgemaakt dat bepaalde dingen nou eenmaal zo hoorde. Niks meer van: ‘Dat is niks voor mij’ ‘Ik ben daar niet geschikt voor’ en ‘Dat kan ik niet’
Ik werd niet langer bang om mezelf te zijn. Mezelf zijn was goed genoeg. Niet perfect, niet “everyone`s cup of tea” en dat was helemaal oké. Natuurlijk heb ik nog steeds dagen dat het minder gaat en zelfs dat het verleden me probeert terug te trekken in oude gewoontes. Maar gezien ik me nu heel snel bewust ben van mijn gedrag en inzichten heb waarom, val ik niet terug. Ik heb de regie over mijn leven weer terug.
Je leven terug zonder schaamte om jezelf te zijn?
Photo by Jon Tyson on Unsplash
Wil je ook je leven terug? Wil je ook zonder schaamte jezelf zijn? En ben je het ook zat om maar continu het gevoel te hebben tegen muren aan te lopen?
Dan nodig ik je graag uit voor een kennismaking. Ontdek waar jij jezelf bent kwijtgeraakt. In deze kennismaking, die je overigens tot helemaal niets verplicht geef ik je uitleg over:
- Hoe je inzichten krijgt in je patronen
- Hoe je begrip voor jezelf krijgt zonder oordeel
- Wat je eerste stap naar vrijheid is, net zoals ik heb gedaan.
Herken je jezelf in dit verhaal? Veel mannen die zijn opgegroeid met een narcistische ouder lopen vast zonder te begrijpen waarom. Je hoeft dat niet langer alleen te dragen.
Ik ben hier te bereiken.
Ik heb een plek gemaakt voor mannen die verantwoordelijkheid nemen, eerlijk durven kijken en hun patronen willen doorbreken — zonder drama, zonder slachtoffergedrag, zonder oordeel.
Lees hier meer over de community voor mannen met een narcistische ouder.
